Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 100

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Devanagari script

धरणीगर्भसंभूतं विद्युत्तेजः समप्रभम् । कुमारं शक्तिहस्तं च मङ्गलं प्रणमाम्यहम् ॥ १०० ॥

Transliteration

dharaṇīgarbhasaṃbhūtaṃ vidyuttejaḥ samaprabham | kumāraṃ śaktihastaṃ ca maṅgalaṃ praṇamāmyaham || 100 ||

Translation

أَسْجُدُ لِمَنگَلا (Maṅgala): المولود من رحمِ الأرض، المتلألئ كلمعانِ البرق، الفَتِيُّ الهيئة، الحاملُ رُمحًا في يده.

Word by Word

• धरणी-गर्भ-संभूतम्: born from the womb of Earth
• धरणी-गर्भ-संभूतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धरणी (प्रातिपदिक) + गर्भ (प्रातिपदिक) + संभूत (कृदन्त; सम्-भू + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); तत्पुरुष-समासः (धरण्याः गर्भात् संभूतः = born from Earth’s womb)

• विद्युत्-तेजः: having lightning-like brilliance
• विद्युत्-तेजः: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विद्युत् (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मधारय-समासः (विद्युदिव तेजः = lightning-like radiance)

• सम-प्रभम्: of even/steady splendor
• सम-प्रभम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मधारय-समासः (समाना प्रभा यस्य = of equal/steady splendor)

• कुमारम्: the Prince/Youth (Kumāra)
• कुमारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• शक्ति-हस्तम्: spear-in-hand
• शक्ति-हस्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; बहुव्रीहि-समासः (शक्तिः हस्ते यस्य = whose hand holds a spear)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• मङ्गलम्: Maṅgala (Mars)
• मङ्गलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; (देवता-विशेषः: मङ्गल/अङ्गारक)

• प्रणमामि: I bow to
• प्रणमामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present/वर्तमान), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

Speaker

Narada (as a devotional/ritual reciter within the Vedāṅga/astral context of Book 1.3)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Maṅgala (Mars)
• Dharaṇī (Earth)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse is a reverential salutation to Maṅgala (Mars), framing the graha as a divine power whose radiance and martial emblem (śakti/spear) can be honored to harmonize one’s karmic and temporal conditions.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

It models bhakti through praṇāma (humble bowing) and dhyāna-like description—devotion expressed by remembering the deity’s form, origin, and attributes before offering surrender.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa Vedāṅga is implied: Maṅgala is identified with traditional iconography and origin, supporting graha-stuti and graha-śānti usage in astrological and ritual practice.