Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 17

The Greatness of Viṣṇu

Uttaṅka’s Hymn, Hari’s Manifestation, and the Boon of Bhakti

Devanagari script

निरञ्जनमनन्ताख्यं विष्णुरूपं नतोऽस्म्यहम् । इन्द्रि याणि मनो बुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः ॥ १७ ॥

Transliteration

nirañjanamanantākhyaṃ viṣṇurūpaṃ nato'smyaham | indri yāṇi mano buddhiḥ sattvaṃ tejo balaṃ dhṛtiḥ || 17 ||

Translation

أنحني لذلك الطاهر الذي لا دنس فيه، المعروف باسم أنانتا، الذي هيئته عينها هي فيشنو. الحواس، والعقل، والتمييز، وصفاء السَّتْفَا، والضياء، والقوة، والثبات—كل ذلك منه وإليه يستند.

Word by Word

• निरञ्जनम्: stainless, untainted
• निरञ्जनम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: निरञ्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• अनन्ताख्यम्: called ‘Ananta’
• अनन्ताख्यम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त + आख्य (प्रातिपदिक); आख्य = ‘named’ (आख्य-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative): ‘अनन्त-आख्य’ = ‘named Ananta’

• विष्णुरूपम्: having the form of Viṣṇu
• विष्णुरूपम्: विशेषण (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: विष्णु + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘विष्णोः रूपम्’

• नतः: bowed, having saluted
• नतः: कर्तृ-विशेषण (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: नत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; भूतकृदन्त-प्रायः (PPP sense) ‘bowed’

• अस्मि: am
• अस्मि: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st case), एकवचन

• इन्द्रियाणि: the senses
• इन्द्रियाणि: समुच्चित-विषय/उद्देश्य (Listed items)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन

• मनः: mind
• मनः: समुच्चित-विषय/उद्देश्य (Listed item)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• बुद्धिः: intellect
• बुद्धिः: समुच्चित-विषय/उद्देश्य (Listed item)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• सत्त्वम्: being; purity (sattva)
• सत्त्वम्: समुच्चित-विषय/उद्देश्य (Listed item)
• Type: Noun
• Root: सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तेजः: splendor, energy
• तेजः: समुच्चित-विषय/उद्देश्य (Listed item)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• बलम्: strength
• बलम्: समुच्चित-विषय/उद्देश्य (Listed item)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• धृतिः: steadfastness, fortitude
• धृतिः: समुच्चित-विषय/उद्देश्य (Listed item)
• Type: Noun
• Root: धृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

Speaker

Narada (in praise/prayer to Vishnu)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Vishnu
• Ananta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It centers Vishnu (Ananta, the Infinite) as the pure, untouched Reality and frames all human capacities—senses, mind, intellect, and virtues—as grounded in Him, encouraging surrender of one’s entire inner life to the Lord.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is shown as total consecration: the devotee bows to Vishnu and recognizes that even the instruments of practice (indriyas, mind, buddhi) and strengths (tejas, bala, dhriti) are to be offered back to Him in worship and remembrance.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

While not teaching a specific Vedanga technique, it reflects a Vedantic-practical discipline: mastery and sanctification of indriyas and manas (sense-control and mental focus), which supports mantra-japa, vrata observance, and ritual purity central to Narada Purana devotion.