Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 33

Hari-nāma Mahimā and Caraṇāmṛta: The Redemption of the Hunter Gulika

Uttaṅka Itihāsa

Devanagari script

विरोधिष्वपि मूर्खेषु निरीक्ष्यावस्थितान् गुणान् । विरोधं नहि कुर्वंति सज्जनाः शांतचेतसः ॥ ३३ ॥

Transliteration

virodhiṣvapi mūrkheṣu nirīkṣyāvasthitān guṇān | virodhaṃ nahi kurvaṃti sajjanāḥ śāṃtacetasaḥ || 33 ||

Translation

حتى إذا واجهوا حمقى معادين، فإن الأخيار ذوي القلب الساكن يتأملون ما بقي فيهم من فضائل، فلا يدخلون في خصومة.

Word by Word

• विरोधिषु: among opponents
• विरोधिषु: अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
• Type: Noun
• Root: विरोधिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन

• अपि: even
• अपि: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (particle: even/also)

• मूर्खेषु: among fools
• मूर्खेषु: अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
• Type: Noun
• Root: मूर्ख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन

• निरीक्ष्य: having observed
• निरीक्ष्य: पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive modifier)
• Type: Verb
• Root: नि + ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/अव्ययभाव-क्रियाविशेषण), अव्यय; अर्थः—‘निरीक्ष्य’ = having observed

• अवस्थितान्: present/established
• अवस्थितान्: विशेषण (Qualifier of गुणान्)
• Type: Adjective
• Root: अव + स्था (धातु, क्त-कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• गुणान्: good qualities
• गुणान्: कर्म (कर्म/Object of निरीक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• विरोधम्: hostility, opposition
• विरोधम्: कर्म (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: विरोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• नहि: not
• नहि: सम्बन्ध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: नहि (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negative particle)

• कुर्वन्ति: they do/make
• कुर्वन्ति: क्रिया (Verb action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्

• सज्जनाः: good people
• सज्जनाः: कर्ता (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: सत् (अस्-धातु, शतृ-कृदन्त) + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः

• शान्त-चेतसः: calm-minded
• शान्त-चेतसः: विशेषण (Qualifier of सज्जनाः)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (शम्-धातु, क्त-कृदन्त) + चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—बहुव्रीहिः (शान्तं चेतः येषां ते)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada on dharma and noble conduct)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches the hallmark of a sajjana: inner peace that refuses to be shaken by others’ hostility, choosing discernment and forbearance over conflict.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is protected by śānta-citta (a tranquil mind). By not reacting with hatred and by seeing even small virtues in others, a devotee preserves compassion and steadiness—qualities supportive of Vishnu-bhakti.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga (like Vyakarana, Jyotisha, or Kalpa) is taught here; the practical takeaway is ethical discipline (dharma)—restraint of speech and mind, which supports study and sadhana.