Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 45

Dharmānukathana

Narration of Dharma

Devanagari script

एकादश्यां भानुवारे द्वादश्यां पञ्चमीतिथौ । सोमसूर्योपरागे च मन्वादिषु युगादिषु ॥ ४५ ॥

Transliteration

ekādaśyāṃ bhānuvāre dvādaśyāṃ pañcamītithau | somasūryoparāge ca manvādiṣu yugādiṣu || 45 ||

Translation

في يوم إيكاداشي إذا وافق يوم الأحد؛ وفي يوم دفاداشي إذا اقترن بتِثي بانْتشَمي؛ وعند خسوف القمر وكسوف الشمس؛ وعند بدايات المانفنترا واليوغا—فهذه الأوقات أشدّ قداسةً للعبادات والنسك.

Word by Word

• एकादश्याम्: on Ekādaśī (11th lunar day)
• एकादश्याम्: अधिकरण (Time)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• भानु-वारे: on Sunday
• भानु-वारे: अधिकरण (Time)
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक) + वार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (भानोः वारः)

• द्वादश्याम्: on Dvādaśī (12th lunar day)
• द्वादश्याम्: अधिकरण (Time)
• Type: Noun
• Root: द्वादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• पञ्चमी-तिथौ: on the fifth tithi
• पञ्चमी-तिथौ: अधिकरण (Time)
• Type: Noun
• Root: पञ्चमी (प्रातिपदिक) + तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (पञ्चमी तिथिः)

• सोम-सूर्य-उपरागे: at lunar/solar eclipse
• सोम-सूर्य-उपरागे: अधिकरण (Time)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + सूर्य (प्रातिपदिक) + उपराग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः (सोमस्य/सूर्यस्य उपरागः) तत्पुरुषः; अर्थः चन्द्र/सूर्य-ग्रहणे

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)

• मनु-आदि-षु: in (occasions like) Manv-ādi
• मनु-आदि-षु: अधिकरण (Time/Occasion)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; समासः (मनुः आदिः येषाम्) तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः; ‘in (times of) Manu etc.’

• युग-आदि-षु: in (occasions like) Yug-ādi
• युग-आदि-षु: अधिकरण (Time/Occasion)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; समासः (युगम् आदिः येषाम्) तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः; ‘in (occasions like) Yug-ādi’

Speaker

Sanatkumara (in dialogue with Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: Ekādaśī (timing emphasis); Dvādaśī (timing emphasis)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Surya
• Chandra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights specific cosmic and calendrical junctions—Ekādaśī alignments, tithi combinations, eclipses, and epoch-beginnings—as especially potent times for dharmic practice, when merit (puṇya) is considered to multiply.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By emphasizing Ekādaśī and other sacred time-windows, the verse supports disciplined devotional observance (vrata), a practical framework often used for sustaining Viṣṇu-bhakti through fasting, japa, and worship at highly sanctified times.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects Jyotiṣa/Vedāṅga time-reckoning—tithi (lunar day), vāra (weekday), grahaṇa (eclipse), and larger cycles like Manvantara and Yuga—used to determine auspicious timings for rites and vows.