Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 60

Śuka’s Yoga-ascent, the Echo of ‘Bhoḥ’, and the Vaikuṇṭha Vision

Devanagari script

बृहदारण्यवेद्याय हृषीकेशाय वेधसे । पुंडरीकनिभाक्षाय क्षेत्रज्ञाय विभासिने ॥ ६० ॥

Transliteration

bṛhadāraṇyavedyāya hṛṣīkeśāya vedhase | puṃḍarīkanibhākṣāya kṣetrajñāya vibhāsine || 60 ||

Translation

سلامٌ وسجودٌ لِمَن يُعرَف عبر أوبانيشاد بريهدآرانياكا (Bṛhadāraṇyaka)؛ ولِهريشيكيشا (Hṛṣīkeśa) ربِّ الحواس؛ ولِفيدهاس (Vedhas) الخالق. سلامٌ لِمَن عيناه كزهرة اللوتس؛ ولِكشيتراجنا (Kṣetrajña) عارفِ الحقل، الذاتِ الساكنة في الداخل؛ وللمتألّق الذي يُنيرُ كلَّ شيء.

Word by Word

• बृहद्-आरण्य-वेद्याय: to the one knowable through the Bṛhadāraṇyaka (Upaniṣad)
• बृहद्-आरण्य-वेद्याय: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: बृहद्-आरण्य-वेद्य (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (बृहदारण्यके वेद्यः)

• हृषीकेशाय: to Hṛṣīkeśa, lord of the senses
• हृषीकेशाय: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: हृषीक-ईश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (हृषीकाणाम् ईशः)

• वेधसे: to the creator/ordainer
• वेधसे: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: वेधस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• पुण्डरीक-निभ-अक्षाय: to the lotus-eyed one
• पुण्डरीक-निभ-अक्षाय: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पुण्डरीक-निभ-अक्ष (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (पुण्डरीकनिभे अक्षिणी यस्य / पुण्डरीकनिभम् अक्षम्)

• क्षेत्रज्ञाय: to the knower of the field
• क्षेत्रज्ञाय: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र-ज्ञ (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षेत्रस्य ज्ञः)

• विभासिने: to the radiant one
• विभासिने: सम्प्रदान (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: वि-भासिन् (प्रातिपदिक; √भास् (धातु) से)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; विशेषणम् (shining forth)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta (peace)

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It gathers key Upaniṣadic and devotional epithets into a single salutation, presenting Viṣṇu as both the inner Self (Kṣetrajña) and the supreme light that reveals all—supporting Mokṣa through knowledge and devotion together.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By praising Viṣṇu through revered names—Hṛṣīkeśa, lotus-eyed, the Radiant One—the verse models nāma-stuti (devotional glorification), a core bhakti practice emphasized in Mokṣa-dharma contexts of the Narada Purana.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse primarily reflects Vedānta (Upaniṣadic) grounding rather than a technical Vedāṅga; it points to scriptural pramāṇa by referencing the Bṛhadāraṇyaka as an authority for knowing the Supreme.