Chandas: Varṇa-gaṇas, Guru-Laghu, Vṛtta-bheda, and Prastāra Procedures
धृतिश्च विधृतिश्चैव कृतिः प्रकृतिराकृतिः । विकृतिः संकृतिश्चैव तथातिकृतिरुत्कृतिः ॥ १३ ॥
dhṛtiśca vidhṛtiścaiva kṛtiḥ prakṛtirākṛtiḥ | vikṛtiḥ saṃkṛtiścaiva tathātikṛtirutkṛtiḥ || 13 ||
دھْرِتي (Dhṛti) وڤِدھْرِتي (Vidhṛti)؛ وكْرِتي (Kṛti) وبْرَكْرِتي (Prakṛti) وآكْرِتي (Ākṛti)؛ وڤِكْرِتي (Vikṛti) وسَنْكْرِتي (Saṅkṛti)؛ وكذلك أتيكْرِتي (Atikṛti) وأُتْكْرِتي (Utkṛti)—فهذه أيضًا ينبغي إدراكها.
Sanatkumara (teaching Narada in the Moksha-Dharma section)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
It catalogs subtle inner dispositions—steadiness, nature, form, and their modifications—so a seeker can recognize and regulate the mind’s movements, which is essential for Moksha-Dharma practice.
Bhakti becomes stable when dhṛti (steadfastness) and vidhṛti (sustained restraint) support practice; by noticing prakṛti and vikṛti (one’s nature and its distortions), devotion is kept pure rather than driven by agitation or excess.
The verse uses precise Sanskrit categorization (a Vyākaraṇa-style clarity of terms) to distinguish states like prakṛti/vikṛti and dhṛti/vidhṛti—useful for disciplined self-study and accurate doctrinal understanding.