Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 148

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Devanagari script

कृष्णापंचदशी माघे द्वापरादिरुदीरिता । कल्पादिः स्यात्कृष्णपक्षे नभस्यस्य त्रयोदशी ॥ १४८ ॥

Transliteration

kṛṣṇāpaṃcadaśī māghe dvāparādirudīritā | kalpādiḥ syātkṛṣṇapakṣe nabhasyasya trayodaśī || 148 ||

Translation

يُعلَّم أن ابتداء دْوَابَرا يوغا يكون في شهر ماغها (Māgha) في يوم أمَاوَاسْيَا، أي «كريشنا بانْچَدَشِي» (Kṛṣṇā Pañcadaśī). وأن بدء الكَلْبَة (Kalpa) يقع في اليوم الثالث عشر «ترايودَشِي» (Trayodaśī) من النصف المظلم في شهر نَبْهَسْيَا (Nabhasya، بهادرابادا Bhādrapada).

Word by Word

• कृष्णापञ्चदशी: the dark-fortnight fifteenth (tithi)
• कृष्णापञ्चदशी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृष्णा + पञ्चदशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (‘कृष्णपक्षस्य पञ्चदशी’)

• माघे: in Māgha
• माघे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; मासे

• द्वापर: Dvāpara (yuga)
• द्वापर: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वापर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (युगनाम), प्रथमा, एकवचन

• आदिः: beginning
• आदिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘beginning’

• उदीरिता: is declared
• उदीरिता: Kriya (क्रिया/Predicative)
• Type: Verb
• Root: उद्-ईरित (कृदन्त, √ईर् ‘to utter/declare’ with उद्)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘declared/said’

• कल्प: Kalpa
• कल्प: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (here: Kalpa as a period)

• आदिः: beginning
• आदिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘beginning’

• स्यात्: is/should be
• स्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘may be/is’

• कृष्णपक्षे: in the dark fortnight
• कृष्णपक्षे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्णपक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (‘कृष्णः पक्षः’)

• नभस्यस्य: of Nabhasya (Bhādrapada)
• नभस्यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: नभस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; मासस्य (Bhādrapada)

• त्रयोदशी: the thirteenth (tithi)
• त्रयोदशी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रयोदशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तिथिनाम

Speaker

Sanatkumara (in dialogue with Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links cosmic cycles (yuga and kalpa) to sacred lunar time (tithi and month), showing that dharmic life and contemplation of liberation are grounded in precise, sanctified time-reckoning.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By emphasizing holy calendrical moments, it supports disciplined observance—choosing auspicious tithis for worship and vows—so devotion becomes steady and aligned with sacred time.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: the practical use of lunar months and tithis (Amāvāsyā, Trayodaśī; Māgha, Nabhasya/Bhādrapada) to mark ritual and cosmological commencements.