Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 160

Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

चंद्राद्वीशार्थगोस्तेषु मन्दाद्धीत्रिषडंत्यगः । गोब्धिधीषट्खखाद्या ये ज्ञात्सद्यूने विलग्नतः ॥ १६० ॥

caṃdrādvīśārthagosteṣu mandāddhītriṣaḍaṃtyagaḥ | gobdhidhīṣaṭkhakhādyā ye jñātsadyūne vilagnataḥ || 160 ||

ابتداءً من القمر، في نظام السادة (īśa) والمعاني وتعيينات «go»، تُؤخَذ الحرفُ الأخير بعد الثالوث والمجموعة السداسية، ويُؤخَذ أيضًا ما يبدأ بـ «go, bdhi, dhī, ṣaṭ, kha, kha». فإذا عُرِف ذلك ثبتت النتيجة المقصودة فورًا بحسب الارتباط باللَّغْنَة (الطالع).

चन्द्रात्from the Moon
चन्द्रात्:
अपादान (Ablative source)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
वीशvīśa (term)
वीश:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootवीश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (दुर्लभ/technical)
अर्थartha (meaning/term)
अर्थ:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (technical)
गोःof go/cow (term)
गोः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
तेषुamong/in those
तेषु:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), बहुवचन
मन्दात्from Manda (Saturn)
मन्दात्:
अपादान (Ablative source)
TypeNoun
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; (शनि)
धीdhī (term)
धी:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (technical)
त्रिषट्three-and-six (term)
त्रिषट्:
विशेषण (Numeral qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि + षट् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-द्वन्द्व (3 and 6); (technical numeric label)
अन्त्यगःantyaga (term)
अन्त्यगः:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootअन्त्य + ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: अन्त्यं गच्छति (going to the end/term)
गोब्धिgobdhi (term)
गोब्धि:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootगो + अब्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: गोः अब्धिः (go-ocean/term)
धीdhī
धी:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
षट्खṣaṭkha (six-kha/term)
षट्ख:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootषट् + ख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास
kha (space/zero)
:
निर्देश (Apposition)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आद्याःthe first/initial
आद्याः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘ये’ इति विशेषण
येwho/which
ये:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ज्ञात्know/let (it) be known
ज्ञात्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलोट्/आज्ञार्थे (Imperative) वा लुङ् (Aorist) पाठानुसार अनिश्चित; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (पाठदोष-संभव)
सद्यूनिin sadyūna (term)
सद्यूनि:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootसद्यून (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (दुर्लभ/technical)
विलग्नतःfrom the lagna/ascendant
विलग्नतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootवि + लग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (-तः)

Sanatkumara (in instruction to Narada, within Moksha-Dharma/technical exposition)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

C
Chandra (Moon)
S
Shani (Saturn)

FAQs

It reflects the Purana’s use of Vedāṅga-style technical methods (especially Jyotiṣa and coded notation) to systematize knowledge—showing that disciplined understanding supports dharma and ultimately mokṣa.

Indirectly: it does not teach bhakti as emotion or worship here, but supports the disciplined, scriptural approach that traditionally complements devotion—right understanding (jñāna) and right method (vidhi) strengthening one’s dharmic practice.

Jyotiṣa-oriented technical enumeration/coding—using planetary references (Moon/Saturn), ‘lagna’ language, and marker-words (go, bdhi, dhī, ṣaṭ, kha…) resembling bhūta-saṅkhyā/phonetic-encoded instruction.