Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 143

Jyotiṣa-śāstra Saṅgraha: Threefold Division, Gaṇita Methods, Muhūrta, and Planetary Reckoning

मृगादौ प्रोह्यचक्रात्तु मध्याह्नेऽर्कः स्फुटो भवेत् । तन्मंदमसकृद्धामंफलं मध्यो दिवाकरः ॥ १४३ ॥

mṛgādau prohyacakrāttu madhyāhne'rkaḥ sphuṭo bhavet | tanmaṃdamasakṛddhāmaṃphalaṃ madhyo divākaraḥ || 143 ||

إذا تقدّمت الشمس في دورتها من البرج الذي يبتدئ بـ مِرْغَا (مِرْغَشِيرْشَا، «الغزال»)، فإنها عند الظهيرة تغدو ظاهرةً جليّة. حينئذٍ يكون أثرها لطيفًا، ونورها غير مُفرِط؛ تلك ثمرةُ كونِ دِفَاكَرَا، صانعِ النهار، قائمًا في وسط مسيره.

मृगMṛga (a sign/segment)
मृग:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Form(compound member; zodiac sign Capricorn/Makara? but mṛga often 'Mṛgaśīrṣa' or 'Mṛga' sign; here likely zodiac 'Mṛga' = Capricorn in some traditions)
आदौat the beginning (from)
आदौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी; एकवचन; adverbial 'at the beginning'
प्रोह्यhaving shifted
प्रोह्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-उह्/प्र-ऊह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive); 'having shifted/removed'
चक्रात्from the circle
चक्रात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी); एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrast/emphasis)
मध्याह्नेat midday
मध्याह्ने:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी); एकवचन
अर्कःthe Sun
अर्कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा); एकवचन
स्फुटःclear, exact
स्फुटः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्फुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
भवेत्would be, becomes
भवेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्); प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथमपुरुष); एकवचन
तत्that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
मन्दslow, mild
मन्द:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Form(compound member)
मसकृत्masakṛt (technical term)
मसकृत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमसकृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; (compound member; rare/technical; possibly 'masakṛt' as a measure/term)
धामlight, brilliance
धाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (compound member)
फलम्result
फलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
मध्यःmiddle
मध्यः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
दिवाकरःSun (day-maker)
दिवाकरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

Sanatkumara (in dialogue instruction to Narada on technical/observational knowledge used in dharma practice)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

S
Surya (Arka)
D
Divakara

FAQs

It links dharma-practice to right timing (kāla): when the Sun is steady and clearly manifest at midday, results are described as mild and balanced—supporting disciplined, sattvic observance rather than extremes.

Indirectly: bhakti is strengthened by regulated practice. By emphasizing measured solar influence and proper time-awareness, the verse supports orderly worship and vrata-performance done with steadiness and clarity.

Vedāṅga Jyotiṣa: observational cues about the Sun’s position/clarity at midday and the expected ‘phala’ (effect), useful for deciding ritual timing and assessing the intensity of solar conditions.