Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 56

Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy

अष्टिघावनुदात्तेतौ धातू द्वौ परिकीर्तितौ । परस्मैपदिनस्त्वत्र तिकाद्यास्तु चतुर्दश ॥ ५६ ॥

aṣṭighāvanudāttetau dhātū dvau parikīrtitau | parasmaipadinastvatra tikādyāstu caturdaśa || 56 ||

هنا يُعلَن عن جذرين فعليين هما «aṣṭi» و«ghāva» على أنهما من الطبقة الموسومة بـanudātta (النبرة المنخفضة). وفي هذا السياق ذُكِر أن الجذور من Parasmaipada (الصيغة الفاعلة) التي تبدأ بـ«tika» عددها أربعة عشر.

aṣṭi(the root) ‘aṣṭi’
aṣṭi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṣṭi (प्रातिपदिक/धातुनाम)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); dhātu-nāma (root-name)
ghāva(the root) ‘ghāva’
ghāva:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootghāva (प्रातिपदिक/धातुनाम)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Singular (एकवचन); dhātu-nāma (root-name)
anudāttetaḥstarting from ‘anudātta’
anudāttetaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootanudātta + itaḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAdverbial ablatival form (तसिल्/ablative adverb), ‘from/starting with anudātta’
etauthese two
etau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन)
dhātūtwo roots
dhātū:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhātu (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन)
dvautwo
dvau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi (प्रातिपदिक)
FormNumeral (संख्यावाचक), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन) — agreeing with dhātū
parikīrtitauare proclaimed
parikīrtitau:
Pradhāna-viśeṣaṇa (मुख्यविशेषण)
TypeAdjective
Rootpari-kīrt (धातु) + ta (क्त) → parikīrtita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPast passive participle (क्त/PPP), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Dual (द्विवचन)
parasmaipadinaḥParasmaipada (active) verbs
parasmaipadinaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparasmaipadin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
atrahere
atra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
tikādyāḥthose beginning with ‘tikā’
tikādyāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottikā + ādi (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा), Plural (बहुवचन)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात)
caturdaśafourteen
caturdaśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootcaturdaśa (प्रातिपदिक)
FormSaṅkhyā-vācaka (numeral/संख्यावाचक), Nominative (प्रथमा) Plural (बहुवचन), Masculine (पुंलिङ्ग) — agreeing with tikādyāḥ

Narada (teaching in a Vedanga/Vyakarana context, traditionally within the Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

It emphasizes precise Vedic recitation and grammatical accuracy—especially accent (anudātta) and verb classification—supporting correct mantra-prayoga, which the tradition treats as essential for dharma and higher realization.

Indirectly: bhakti practices rely on properly voiced names and mantras; this verse highlights the Vedanga foundation (grammar/phonetics) that safeguards devotional recitation from error.

Vyākaraṇa and Śikṣā: classification of dhātus, parasmaipada usage, and the role of Vedic accent (anudātta) in correct pronunciation and textual tradition.