Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 25

The exposition of the Pañcamī vow to be observed in the twelve months

Devanagari script

दत्वान्नं ब्राह्मणादिभ्यः पक्वं भुञ्जीत वाग्यतः । एतदन्नव्रतं विप्र विधिनाऽचरितं नृभिः ॥ २५ ॥

Transliteration

datvānnaṃ brāhmaṇādibhyaḥ pakvaṃ bhuñjīta vāgyataḥ | etadannavrataṃ vipra vidhinā'caritaṃ nṛbhiḥ || 25 ||

Translation

بعد أن يُطعِمَ البراهمة وغيرهم، لا يأكلنّ إلا طعامًا مطبوخًا، مع كفّ اللسان وضبط القول. أيها البرهمن، هذا هو «أنّافراتا» نذر الطعام، الذي ينبغي للناس أن يلتزموه على وفق القاعدة الصحيحة.

Word by Word

• दत्वा: having given
• दत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘having given’

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• ब्राह्मण-आदिभ्यः: to Brahmins and others
• ब्राह्मण-आदिभ्यः: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), चतुर्थी विभक्ति (Dative/4th), बहुवचन (Plural); समासः—ब्राह्मणाः आदयः येषां ते (ब्राह्मणादयः) इति बहुव्रीहिवत्-गणवाचक, व्यवहारतः तत्पुरुष/समाहार; ‘to Brahmins and others’

• पक्वम्: cooked
• पक्वम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पक्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); अन्नम् इति विशेषण

• भुञ्जीत: should eat
• भुञ्जीत: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (Singular), आत्मनेपद

• वाक्-यतः: restrained in speech
• वाक्-यतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वाक् (प्रातिपदिक) + यत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—वाचा यतः (instrumental relation) इति तत्पुरुष; ‘speech-restrained’

• एतत्-अन्न-व्रतम्: this food-vow
• एतत्-अन्न-व्रतम्: Karma (कर्म)/Viṣaya (विषय)
• Type: Noun
• Root: एतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन (Singular); समासः—अन्नसम्बन्धि व्रतम् इति तत्पुरुष; एतत् इति निर्देशक

• विप्र: O Brahmin
• विप्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• विधिना: according to rule/rite
• विधिना: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• आचरितम्: observed, practised
• आचरितम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ+चर् (धातु)
• Form: क्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘practised/observed’

• नृभिः: by men
• नृभिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); कर्तृवाच्ये करणवत् (agent in passive sense)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: Annāvrata

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Brahmana

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames eating as a dharmic act: first offering food as dāna to worthy recipients, then consuming with restraint and purity, turning daily nourishment into a vow-based discipline (annavrata).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By emphasizing self-restraint (vāg-yama) and offering (dāna) before personal enjoyment, it supports bhakti-oriented living where one reduces ego-driven consumption and aligns actions with sacred duty.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Ritual procedure (kalpa-style vrata-vidhi) is implied: proper sequence (first dāna, then bhojana), purity of food (pakva), and discipline (vāg-yama) as a rule-governed observance.