Home›Narada Purana›Purva Bhaga›Fourth Quarter›Adhyaya 106›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 1

Kūrmāpurāṇa-Anukramaṇikā

Index/Summary of the Kūrma Purāṇa

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । श्रृणु वत्स मरीचे त्वं पुराणं कूर्मसंज्ञकम् । लक्ष्मीकल्पानुचरितं यत्र कूर्मवपुर्हरिः ॥ १ ॥

Transliteration

brahmovāca | śrṛṇu vatsa marīce tvaṃ purāṇaṃ kūrmasaṃjñakam | lakṣmīkalpānucaritaṃ yatra kūrmavapurhariḥ || 1 ||

Translation

قال براهما: «اسمع يا بُنيّ مريچي، إلى البورانا المعروفة باسم كُورما، التي تتبع سيرة لاكشمي-كَلْپا، وفيها يُوصَف هَري (ڤيشنو) بأنه اتخذ هيئة السلحفاة».

Word by Word
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; Parasmaipada
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; Parasmaipada
वत्सO dear child
वत्स:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
मरीचेO Marīci
मरीचे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमरीचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम/मध्यम-प्रयोगः; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Pronoun, nominative singular
पुराणम्Purāṇa
पुराणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
कूर्म-संज्ञकम्called ‘Kūrma’
कूर्म-संज्ञकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकूर्म + संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular agreeing with पुराणम्; समासः—कूर्म इति संज्ञा यस्य (तत्पुरुष)
लक्ष्मी-कल्प-अनुचरितम्following the Lakṣmī-kalpa
लक्ष्मी-कल्प-अनुचरितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootलक्ष्मी + कल्प + अनुचरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular agreeing with पुराणम्; समासः—लक्ष्मीकल्पस्य अनुचरितम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
यत्रwherein
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध/अधिकरण-प्रश्नार्थक-सम्बन्धक (relative adverb: ‘wherein’)
कूर्म-वपुःtortoise-form
कूर्म-वपुः:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootकूर्म + वपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular; कर्मधारयः—कूर्मं वपुः (tortoise-form)
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
Speaker

Brahma

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities
B
Brahma
M
Marici
H
Hari
V
Vishnu
K
Kurma

FAQs

It frames the Kūrma Purāṇa as a sacred source centered on Hari (Viṣṇu), highlighting the avatāra principle—Divinity assumes forms to uphold cosmic order—within a specific kalpa-based Purāṇic timeline.

By identifying the text’s focus on Hari in the Kūrma form, the verse directs attention to Viṣṇu as the primary object of remembrance and narration—key bhakti practices in Purāṇic tradition (śravaṇa/listening and smaraṇa/remembering).

The verse points to Purāṇic anukramaṇikā-style organization using kalpa terminology (Lakṣmī-kalpa), a form of traditional chronological/ritual-context classification rather than a specific Vedāṅga technique like vyākaraṇa or jyotiṣa.

←Previous Verse
Next Verse→