Home›Narada Purana›Purva Bhaga›Fourth Quarter›Adhyaya 104›Shloka 83
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 83

The Description of the Skanda Purāṇa’s Anukramaṇī

Index/Summary

Devanagari script

गृहस्थयोगिनो धर्माः कालज्ञानं ततः परम् । दिवोदासकथा पुण्या काशिकावर्णनं ततः ॥ ८३ ॥

Transliteration

gṛhasthayogino dharmāḥ kālajñānaṃ tataḥ param | divodāsakathā puṇyā kāśikāvarṇanaṃ tataḥ || 83 ||

Translation

ثم تُوصَفُ واجباتُ اليوغي ربِّ الأسرة (دارما الغِرْهَسْثَ-يوغي)، وبعدها التعليمُ الأسمى في معرفة الزمان. ثم تأتي القصةُ المباركة لِديفوداسا، وبعدها وصفُ كاشيكا (فاراناسي).

Word by Word
गृहस्थhouseholder
गृहस्थ:
Sambandha (समास-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगृहस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (as member in compound)
योगिनःof the yogin
योगिनः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; (पाठे ‘योगिनो’ = योगिनः)
गृहस्थयोगिनःof the householder-yogin
गृहस्थयोगिनः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगृहस्थ + योगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Gen.), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘गृहस्थस्य योगिनः’ / ‘गृहस्थ-योगिनः’ (householder-yogin)
धर्माःduties/virtues
धर्माः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
कालtime
काल:
Sambandha (समास-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (as first member in compound)
ज्ञानम्knowledge
ज्ञानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
कालज्ञानम्knowledge of time
कालज्ञानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल + ज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘कालस्य ज्ञानम्’
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त
परम्next/after that
परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (adjective) — ‘next/supreme’
दिवोदासDivodāsa (name)
दिवोदास:
Sambandha (समास-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिवोदास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (as first member in compound)
कथाstory
कथा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दिवोदासकथाstory of Divodāsa
दिवोदासकथा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिवोदास + कथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘दिवोदासस्य कथा’
पुण्याholy/meritorious
पुण्या:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘कथा’)
काशिकाKāśikā (Kāśī)
काशिका:
Sambandha (समास-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकाशिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूप (as first member in compound; name of Kāśī)
वर्णनम्description
वर्णनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
काशिकावर्णनम्description of Kāśī
काशिकावर्णनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशिका + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘काशिकायाः वर्णनम्’
ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, तसिल्-प्रत्ययान्त
Speaker

Narada (summarizing topics to Sanatkumara in an anukramaṇikā sequence)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities
D
Divodasa
K
Kashika (Varanasi)

FAQs

It functions as an anukramaṇikā (topic-index) verse, showing the Purāṇa’s integrated path: righteous householder practice, disciplined understanding of time (kāla), edifying royal narrative (Divodāsa), and sacred geography (Kāśikā).

By sequencing dharma, time-discipline, and tīrtha-māhātmya, it implies that devotion is lived through regulated household duties, auspicious timing of worship, and reverence for holy narratives and sacred places like Kāśī.

Kāla-jñāna points to practical calendrical/astral computation used for rites—choosing proper tithi, nakṣatra, and muhūrta—aligned with the Vedāṅga concern for correct ritual timing.

←Previous Verse
Next Verse→