Shloka 35

Adhyaya 84 — The Gods’ Hymn after the Slaying of Mahishasura and the Goddess’ Boon

Sanskrit

ऋषिरुवाच

इति प्रसादिता देवैर् जगतोऽर्थे तथाऽऽत्मनः ।

तथेति उक्त्वा भद्रकाली बभूवाऽन्तर्हिता नृप ॥

Transliteration

ṛṣir uvāca | iti prasāditā devair jagato'rthe tathā'tmanaḥ | tathety uktvā bhadrakālī babhūvāntarhitā nṛpa ||

Translation

قال الرِّشي: «هكذا، بعدما استرضاها الآلهة لخير العالم ولأجل أنفسهم، قالت بهادراكالي: “فليكن كذلك”، ثم غدت غير مرئية، أيها الملك.»

Word by Word

• ऋषिः: the sage
• ऋषिः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्ष-भूत/perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; ‘said’

• इति: thus
• इति: वाक्य-चिह्न
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-सूचक अव्यय

• प्रसादिता: being propitiated
• प्रसादिता: विधेय-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्र + सद् (धातु) → प्रसादित (कृदन्त, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; (देवी) ‘propitiated/pleased’

• देवैः: by the gods
• देवैः: करण
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण/कर्तृकरण

• जगतः: of the world
• जगतः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• अर्थे: for the sake
• अर्थे: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; प्रयोजन/विषय (locative of purpose)

• तथा: likewise
• तथा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक अव्यय (adverb)

• आत्मनः: of herself
• आत्मनः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• तथा: so
• तथा: वाक्य-चिह्न
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: उद्धरण-प्रत्युत्तरार्थ अव्यय (so/indeed)

• इति: thus
• इति: वाक्य-चिह्न
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-सूचक

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Indeclinable
• Root: वच् (धातु) → उक्त्वा (क्त्वान्त कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive); ‘having said’

• भद्रकाली: Bhadrakālī
• भद्रकाली: कर्ता
• Type: Noun
• Root: भद्रकाली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारय: भद्रा काली

• बभूव: became
• बभूव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (परोक्ष-भूत/perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; ‘became’

• अन्तर्हिता: vanished
• अन्तर्हिता: विधेय-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अन्तर् + धा (धातु) → अन्तर्हित (कृदन्त, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘disappeared/hidden’

• नृप: O king
• नृप: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

Speakers

• Ṛṣi (narrator) addressing the King (frame interlocutor)

Primary Deities

• Bhadrakālī
• Devas

Shakti Aspects

• Bhadrakālī

Key Themes

• Shaktism
• Divine epiphany and withdrawal
• World-welfare (lokasaṅgraha)
• Boons granted

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Divine intervention is purposive (jagato'rthe) and not permanent spectacle; after re-establishing balance, the Goddess withdraws, leaving a path of remembrance and praise for future aid.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Operates within Manvantara-kathā: the divine appearance/disappearance explains how order is periodically restored in cosmic time.

What is the esoteric significance?

Antarhāna (withdrawal) mirrors mystical experience: Śakti reveals herself in crisis and contemplation, then ‘hides’—prompting sustained sādhana rather than dependence on continual miracles.