Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Adhyaya 74King Svarashtra, the Deer-Queen’s Curse, and the Rise of Tamasa Manu

सोऽपि लोलो महावीर्यः पितृशत्रून् निपात्य वै ।

जित्वा वसुन्धरां कृत्स्नां भविष्यति ततो मनुः ॥

so 'pi lolo mahāvīryaḥ pitṛ-śatrūn nipātya vai / jitvā vasundharāṃ kṛtsnāṃ bhaviṣyati tato manuḥ

وذلك لولو أيضًا، ذو البأس العظيم، سيقتل حقًّا أعداء أبيه؛ وبعد أن يقهر الأرض كلّها، سيغدو بعد ذلك «مانو» (Manu).

सःhe
सः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Sambandha/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अन्वय-अव्यय (particle: also/even)
लोलःrestless, fickle
लोलः:
कर्ता-विशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootलोल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
महावीर्यःof great prowess
महावीर्यः:
कर्ता-विशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootमहा + वीर्य (प्रातिपदिके; समास)
Formकर्मधारय-समास (great + prowess), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
पितृशत्रून्(his) father's enemies
पितृशत्रून्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootपितृ + शत्रु (प्रातिपदिके; समास)
Formतत्पुरुष-समास (father's enemies), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
निपात्यhaving struck down
निपात्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa/Converb)
TypeVerb
Rootनि + √पत् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया (prior action)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Sambandha/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
जित्वाhaving conquered
जित्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Root√जि (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वक्रिया
वसुन्धराम्the earth
वसुन्धराम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवसुन्धरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृत्स्नाम्entire, whole
कृत्स्नाम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (agreeing with वसुन्धराम्)
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
ततःthen, thereafter
ततः:
देशकाल-अधिकरण (Deśa-kāla adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
Formअव्यय (adverb), तसिल्-प्रत्ययान्त; क्रम/कारणार्थे (then/thereafter)
मनुःManu
मनुः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Prophetic narration within the story; exact speaker not explicit in this single verse
Royal duty and vengeanceConquest and sovereigntyTransition from kingship to Manu-statusProvidential history

FAQs

Kingship is framed as dharmic responsibility: protecting lineage and restoring order by defeating hostile forces, culminating in an exalted role (Manu) that symbolizes law-giving and cosmic governance.

Manvantara and Vamśānucarita: it narrates the rise of a figure who becomes Manu, a defining marker for cosmic epochs and human order.

The conquest of the ‘entire earth’ can be read as mastery over the field of action (kṣetra), suggesting that rightful sovereignty begins with inner and outer ordering before assuming the archetypal role of Manu.