Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Adhyaya 65Svarocis Enjoys on the Mountain; A Debate on Marital Fidelity and Desire

सर्वोपभोगरत्नानि मधूनि मधुराणि च ।

निधयः समुपाजह्रुः पद्मिन्या वशवर्तिनः ॥

sarvopabhogaratnāni madhūni madhurāṇi ca / nidhayaḥ samupājahruḥ padminyā vaśavartinaḥ

وجاءت النِّدْهياتُ (خزائنُ الكنوز)، الخاضعةُ لسلطانِ بادميني، بجواهرَ لكلِّ متعة، وبعسَلٍ عذبٍ كذلك.

सर्वोपभोगरत्नानिall enjoyment-treasures
सर्वोपभोगरत्नानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसर्व + उपभोग + रत्न (प्रातिपदिक); समासः
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन (Plural); तत्पुरुष (all + enjoyment + gems/treasures)
मधूनिhoneys, sweet drinks
मधूनि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन (Plural)
मधुराणिsweet
मधुराणि:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन (Plural); (मधूनि इत्यस्य विशेषणम्)
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
निधयःtreasures (personified)
निधयः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootनिधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन (Plural)
समुपाजह्रुःbrought forth, presented
समुपाजह्रुः:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootआ + हृ (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (Plural); उपसर्गौ: सम् + उप + आ
पद्मिन्याःof Padminī
पद्मिन्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपद्मिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (Singular)
वशवर्तिनःobedient, under (her) control
वशवर्तिनः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवश + वर्तिन् (प्रातिपदिक); समासः
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन (Plural); तत्पुरुष (under control + abiding)
Mārkaṇḍeya narrating
Padminī-vidyā functioning as a controlling śakti over nidhis
ProsperityVidyā’s efficacyControlled enjoyment (upabhoga)Personified cosmic resources

FAQs

The verse distinguishes abundance from greed: luxuries arrive through ordered power (vaśavartin), implying that ungoverned desire is not the ideal—governed resources are.

Manvantara narrative: demonstrates the functioning of extraordinary agencies (nidhis, vidyā) within an epochal framework.

Honey and jewels symbolize sweetness (rasa) and value (artha). Under Padminī, both ‘taste’ and ‘worth’ become harmonized rather than conflicting drives.