Previous Verse
Next Verse

Shloka 75

Adhyaya 51Yaksha Injunctions: Graha-Children and Female Spirits Causing Domestic and Ritual Disruptions

एकादश तथैवाऽन्यदपत्यं तस्य वै दिने ।

अन्यद्दिनाभिगमने श्राद्धदाने तथाऽपरे ॥

ekādaśa tathaivānyad apatyam tasya vai dine | anyad dinābhigamane śrāddha-dāne tathāpare ||

وفي اليوم الحادي عشر يُقال كذلك إن في ذلك اليوم ينتج نوعٌ مخصوص من الذرية. وفي يومٍ آخر عند الإقبال على المعاشرة، وفي أيامٍ أخرى فيما يتصل بطقس الشرادها (śrāddha) وبالعطاء والصدقة (dāna)، تُذكر نتائج مخصوصة أو دلالات غير مواتية.

एकादशeleven
एकादश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकादश (संख्या-प्रातिपदिक)
FormDvigu numeral compound (एक + दश); numeral ‘eleven’ (indeclinable-like here) qualifying implied ‘ahāni’
तथाlikewise
तथा:
N/A (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb)
एवindeed
एव:
N/A (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
अन्यत्another
अन्यत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन) (elliptic: ‘another [thing/number]’)
अपत्यम्offspring / child
अपत्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअपत्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
तस्यof that / of him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Genitive (षष्ठी) Singular (एकवचन)
वैindeed
वै:
N/A (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
दिनेon the day
दिने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी) Singular (एकवचन)
अन्यत्another
अन्यत्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन) (elliptic: ‘another [is]’)
दिनाभिगमनेat the coming of the day / on a day’s arrival
दिनाभिगमने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिन-अभिगमन (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: दिनस्य अभिगमनम्; Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी) Singular (एकवचन)
श्राद्धदानेin the giving of śrāddha (funeral offering)
श्राद्धदाने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध-दान (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa: श्राद्धस्य दानम्; Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी) Singular (एकवचन)
तथाlikewise
तथा:
N/A (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb)
अपरेothers
अपरे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Plural (बहुवचन) (elliptic: ‘others [say/are]’)
Not explicit in excerpt; continuing didactic enumeration

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaGṛhastha dutiesTiming (kāla)ŚrāddhaDāna

FAQs

The text links human actions to time-ethics: certain acts (union, śrāddha, dāna) are to be performed with sensitivity to prescribed times, emphasizing responsibility and ritual intentionality.

Ancillary dharma/ācāra material; not part of sarga/pratisarga/vaṃśa/manvantara/vaṃśānucarita.

‘Time’ functions as a moral-cosmic regulator: aligning acts with auspicious windows symbolizes harmonizing personal desire and duty with a larger order.