Home›Markandeya Purana›Adhy. 31›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Adhyaya 31 — Naimittika and Related Śrāddha Rites: Sapiṇḍīkaraṇa, Eligibility, Timing, and Procedure

Sanskrit

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे अलर्कानुशासने नैमित्तिकादिश्राद्धकल्पो नाम त्रिंशोऽध्यायः ।

एकत्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच ।

सपिण्डीकरणादूर्ध्वं पितुर्यः प्रपितामहः ।

स तु लेपभुजो याति प्रलुप्तः पितृपिण्डतः ॥

Transliteration

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe alarkānuśāsane naimittikādiśrāddhakalpo nāma triṃśo 'dhyāyaḥ | ekatriṃśo 'dhyāyaḥ | madālasovāca | sapiṇḍīkaraṇād ūrdhvaṃ pitur yaḥ prapitāmahaḥ | sa tu lepabhujo yāti praluptaḥ pitṛpiṇḍataḥ ||

Translation

وهكذا ينتهي، في «شري ماركاندييا بورانا» (Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa)، ضمن التعليم الموجَّه إلى ألاركا (Alarka)، الفصل الثلاثون المسمّى «إجراء شرادها النايمِتِّيكَا وغيرها». الفصل الحادي والثلاثون. قالت مادالاسا (Madālasā): بعد طقس السابِنْدِيكَرَنَة (sapiṇḍīkaraṇa)، يصبح من هو جدُّ الأب الأعلى (prapitāmaha) «لِبَبْهُج» (lepabhuj)، أي من يقتات على البقايا فحسب، إذ قد سقط عن نصيبه من قُرْبان البيِنْدَا (piṇḍa) المباشر المقدم للأسلاف.

Word by Word
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-अव्यय (quotative/end marker)
श्री-मार्कण्डेय-पुराणेin the Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa
श्री-मार्कण्डेय-पुराणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (श्रीमत् मार्कण्डेयस्य पुराणम्) — locative
अलर्क-अनुशासनेin the instruction to Alarka
अलर्क-अनुशासने:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootअलर्क (प्रातिपदिक) + अनुशासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अलर्कस्य अनुशासनम्)
नैमित्तिक-आदि-श्राद्ध-कल्पःthe chapter on the procedure of occasional etc. śrāddhas
नैमित्तिक-आदि-श्राद्ध-कल्पः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनैमित्तिक (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + श्राद्ध (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (नैमित्तिकादीनां श्राद्धानां कल्पः)
नामnamed
नाम:
सम्बन्ध (Apposition marker)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formसंज्ञा-सूचक-अव्यय (indeclinable: 'named/called')
त्रिंशःthirtieth
त्रिंशः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रिंश (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अध्यायः-विशेषण (ordinal sense: thirtieth)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एक-त्रिंशःthirty-first
एक-त्रिंशः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (संख्याप्रातिपदिक) + त्रिंश (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्याद्वन्द्वः (एकश्च त्रिंशश्च → 31st as conventional) — अध्यायः-विशेषण
अध्यायःchapter
अध्यायः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मदालसःMadālasa
मदालसः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमदालस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Action/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
स-पिण्डीकरणात्after the sapiṇḍīkaraṇa rite
स-पिण्डीकरणात्:
अपादान (Apādāna/Ablative)
TypeNoun
Rootस (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + पिण्डीकरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; अव्ययीभावः (सह पिण्डीकरणम्) — ablative 'after/from the act of sapiṇḍīkaraṇa'
ऊर्ध्वम्thereafter
ऊर्ध्वम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वम् (अव्यय)
Formकाल/क्रम-अव्यय (adverb: 'afterwards/above')
पितुःof the father
पितुः:
सम्बन्ध (Genitive/Relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
यःwho
यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
प्रपितामहःgreat-grandfather
प्रपितामहः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootप्र-पितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यः इति विशेष्य
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तदनुकरण (correlative)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: 'but/indeed')
लेप-भुजःan eater of the lepa-offering
लेप-भुजः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलेप (प्रातिपदिक) + भुज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (लेपं भुङ्क्ते इति) — 'one who eats the lepa'
यातिgoes/attains
याति:
क्रिया (Action/Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रलुप्तःdeprived/cut off
प्रलुप्तः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र+लुप् (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषण
पितृ-पिण्डतःfrom the ancestral piṇḍa (offering)
पितृ-पिण्डतः:
अपादान (Apādāna/Ablative)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + पिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणां पिण्डः) — ablative 'from the ancestral piṇḍa'
Speakers
Madālasā
Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "dharma", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes
Pitṛ-pūjāŚrāddhaAncestral hierarchyRitual theology

FAQs

The text emphasizes structured remembrance: offerings are ordered by proximity, ensuring the most immediate ancestors are directly sustained while more remote forebears receive indirect benefit—encouraging continuity of family rites.

This is ritual-dharma instruction (ācāra) rather than pañcalakṣaṇa narrative content; it is appended within the Purāṇa’s didactic sections.

‘Direct piṇḍa’ versus ‘lepa’ encodes degrees of relational energy: closer bonds carry stronger ritual ‘addressability,’ while distant links are sustained through residual transmission.

←Previous Verse
Next Verse→