Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Adhyaya 15Karmic Retribution: Rebirths After Naraka and the King’s Compassion in Hell

हृते कांस्ये च हारीतः कपोतो रूप्यभाजने ।

हृत्वा तु काञ्चनं भाण्डं कृमियोनौ प्रजायते ॥

hṛte kāṃsye ca hārītaḥ kapoto rupyabhājane | hṛtvā tu kāñcanaṃ bhāṇḍaṃ kṛmiyonau prajāyate

إن سُرق البرونز وُلِد السارق طائرًا أخضر شبيهًا بالببغاء يُسمّى hārīta؛ وإن سُرق إناءٌ من فضّة وُلِد حمامةً. ومن سرق آنيةً من ذهب وُلِد في رحم/جنس الديدان.

hṛtewhen (it is) stolen
hṛte:
Kāla/Hetu (काल/हेतु; when/if stolen)
TypeVerb
Roothṛ (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle), सप्तमी-तुल्ये लोके (locative-absolute sense)
kāṃsyein/with bronze (vessel/metal)
kāṃsye:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāṃsya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (conjunction)
hārītaḥa green parrot (hārīta)
hārītaḥ:
Pratipādya/Phala (फल; resultant state)
TypeNoun
Roothārīta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
kapotaḥa pigeon
kapotaḥ:
Pratipādya/Phala (फल; resultant state)
TypeNoun
Rootkapota (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
rupya-bhājanein a silver vessel
rupya-bhājane:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootrūpya (प्रातिपदिक) + bhājana (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'of silver'), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
hṛtvāhaving stolen/taken
hṛtvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; prior action)
TypeVerb
Roothṛ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया (prior action)
tuindeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle), विशेषार्थ (emphasis)
kāñcanamgold
kāñcanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkāñcana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
bhāṇḍama vessel/utensil
bhāṇḍam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhāṇḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
kṛmi-yonauin a worm-womb (as a worm)
kṛmi-yonau:
Adhikaraṇa (अधिकरण; womb/state)
TypeNoun
Rootkṛmi (प्रातिपदिक) + yoni (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'of worms'), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
prajāyateis born
prajāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु) उपसर्ग: pra-
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद (Ātmanepada), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
Not specified in input

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaKarmaEthicsProperty and social order

FAQs

The more “refined/valuable” the object (especially gold), the more degrading the stated rebirth. The passage warns against greed and the breach of trust surrounding household and ritual goods.

Ancillary dharma/karma-vipāka instruction rather than pañcalakṣaṇa narrative structure.

Metals and vessels symbolize containment and value; stealing them reflects inner emptiness and mis-valuation. Worm-birth suggests consciousness trapped in decay and consumption—an inversion of gold’s purity symbolism.