Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Adhyaya 10Jaimini’s Questions on Birth, Death, Karma, and the Embodied Journey

पूर्वाभ्यासेन तेनैव सोऽहं तात जितेन्द्रियः ।

यतिष्यामि तथा कर्तुं न भविष्ये यथा पुनः ॥

pūrvābhyāsena tenaiva so ’haṃ tāta jitendriyaḥ | yatiṣyāmi tathā kartuṃ na bhaviṣye yathā punaḥ ||

بفضل تلك الممارسة نفسها من الحيوات السابقة، يا أبي الحبيب، صرتُ متحكّمًا في نفسي. وسأسعى أن أعمل على نحوٍ لا أعود معه إلى الولادة من جديد كما كنتُ من قبل.

पूर्वाभ्यासेनby prior practice
पूर्वाभ्यासेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपूर्व-अभ्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः कर्मधारयः (पूर्वः अभ्यासः)
तेनby that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
तातdear father/sir
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
जितेन्द्रियःone who has conquered the senses
जितेन्द्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootजित-इन्द्रिय (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (इन्द्रियाणि जितानि यस्य)
यतिष्यामिI will strive
यतिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootयत् (धातु)
Formलृट् (Simple Future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
तथाthus/in that way
तथा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive/तुमुन्), अव्ययभाव
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
भविष्येI will be/become
भविष्ये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future/लृट्), उत्तमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
यथाas/so that
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (as/so that)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (again)
Son to Father (within the broader frame associated with the wise birds’ discourse)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

MokshaSaṃsāraYoga (sense-control)Karma and rebirthJātismaraṇa

FAQs

Spiritual progress is cumulative: prior discipline ripens into present self-mastery, and the aim of right effort is freedom from repeated rebirth (punarjanma).

Primarily Dharma/Upadeśa (ethical-philosophical instruction) rather than sarga/pratisarga/manvantara/vaṃśa; it supports the Purāṇic function of teaching liberation-oriented dharma.

‘Prior practice’ suggests saṃskāra continuity across births; ‘conquest of senses’ is the inner yajña that burns the seeds of future embodiment.