Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

“एक मनुष्य शीघ्र ही हाथमें घण्टा लिये मतवाले गजराजपर बैठ जाय और नगरके समस्त चौराहोंपर हमारी विजयका संवाद सुनावे। राजकुमारी उत्तरा भी उत्तम शुड्भधार और सुन्दर वेष-भूषासे सुशोभित हो अन्य राजकुमारियोंके साथ मेरे पुत्रकी अगवानीमें जाय ।।

vaiśampāyana uvāca | śrutvā cedaṁ vacanaṁ pārthivasya sarvaṁ puraṁ svastikapāṇi bhūtam | bherīś ca tūryāṇi ca vārijāś ca veṣaiḥ parārghyaiḥ pramadāḥ śubhāś ca ||

قال فايشَمبايانا: لما سمع الناس أمر الملك، خرجت المدينة بأسرها وفي أيديهم شاراتُ اليُمن. ودوّت الطبولُ العظيمة والأبواقُ والأصدافُ وسائرُ آلاتِ الفرح، وخرجت مع السائقين والمنادين والمنشدين نساءٌ شاباتٌ متزوجاتٌ متزيناتٌ بثيابٍ نفيسة وحُليٍّ بديعة، حتى بلغوا خارج الأبواب لاستقبال الأمير أوتَّرا الجسور.

वैशम्पायनःVaishampayana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage)
and
:
TypeIndeclinable
Root
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वचनम्speech/command
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
पार्थिवस्यof the king
पार्थिवस्य:
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Genitive, Singular
सर्वम्all/entire
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
पुरम्city
पुरम्:
Karta
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Nominative, Singular
स्वस्तिकपाणिhaving auspicious tokens in hand
स्वस्तिकपाणि:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वस्तिकपाणि
FormNeuter, Nominative, Singular
भूतम्having become/being
भूतम्:
TypeVerb
Rootभू
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
भेर्यःkettle-drums
भेर्यः:
Karma
TypeNoun
Rootभेरी
FormFeminine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
तूर्याणिmusical instruments
तूर्याणि:
Karma
TypeNoun
Rootतूर्य
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
वारिजाश्नconch (lit. lotus-born; epithet)
वारिजाश्न:
Karma
TypeNoun
Rootवारिजाश्न
FormMasculine, Accusative, Singular
वेषैःwith garments/attires
वेषैः:
Karana
TypeNoun
Rootवेष
FormMasculine, Instrumental, Plural
परार्घ्यैःvery precious/costly
परार्घ्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपरार्घ्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
प्रमदाःyoung women
प्रमदाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रमदा
FormFeminine, Nominative, Plural
शुभाःauspicious/fortunate
शुभाः:
TypeAdjective
Rootशुभ
FormFeminine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Virāṭa (king, implied by 'pārthiva')
U
Uttara (prince of Virāṭa)
U
Uttarā (princess, in the prose context)
T
the city of Virāṭa / the capital (pura)
S
sūta (charioteers)
M
māgadha (heralds/panegyrists)
B
bandin (bards/praisers)
S
svastika/maṅgala objects
B
bherī
T
tūrya
Ś
śaṅkha (conch, by context)
P
paṇava (drum, in the prose context)

Educational Q&A

The passage highlights rājanīti and social dharma: a king’s command organizes public life, and victory is marked through auspicious, orderly celebration that strengthens communal morale and honors the returning warrior without descending into chaos or cruelty.

After the king’s order to announce victory and arrange a reception, the citizens—along with professional heralds and musicians—go out of the city with auspicious symbols and festive instruments to welcome Prince Uttara in a formal victory procession.