Shloka 17
Virāṭa-parva Adhyāya 33 — Kuru Cattle-Raid and Matsya Mobilization (भूमिंजय-प्रेरणा)
वैशम्पायन उवाच त॑ मत्तमिव मातजुूं वीक्षमाणं वनस्पतिम् । अब्रवीद् भ्रातरं वीरं धर्मराजो युधिषछ्िर:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! यह कहकर भीमसेन मदोन्मत्त गजराजकी भाँति उस वृक्षकी ओर देखने लगे। तब धर्मराज युधिष्ठिरने अपने वीर भ्रातासे कहा--
vaiśampāyana uvāca | taṁ mattam iva mātaṅgaṁ vīkṣamāṇaṁ vanaspatim | abravīd bhrātaraṁ vīraṁ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
قال فايشَمبايانا: «أيها الملك، وبعد أن قال ذلك ظلّ بهيماسينا يحدّق في تلك الشجرة كفيلٍ مهيبٍ قد استبدّ به السُّكر. عندئذٍ خاطبه دهرماراجا يودهيشثيرا، أخاه البطل—مُشيرًا إلى لزوم ضبط النفس وحُسن التقدير في تلك اللحظة العصيبة.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical pivot from impulsive force to dharmic restraint: Bhīma’s fierce, almost uncontrolled readiness is met by Yudhiṣṭhira’s role as Dharmarāja, who intervenes through counsel so that action aligns with prudence and righteousness.
After speaking, Bhīma keeps glaring at a particular tree with the intensity of a maddened elephant. Observing this charged posture, Yudhiṣṭhira turns to address his brave brother, preparing to guide or moderate the next step in the unfolding situation.