Shloka 60
Virāṭa-parva Adhyāya 22 — Draupadī’s Abduction Attempt and Bhīma’s Suppression of the Kīcakas
अभिपत्याथ बाहु्यां प्रत्यगृह्नादमर्षित: । मातज़ इव मातडुं प्रभिन्नकरटामुखम्,जैसे क्रोधमें भरा हुआ एक हाथी गण्डस्थलसे मद टपकाते हुए दूसरे हाथीको सूँड़से पकड़ ले, उसी प्रकार रोषयुक्त कीचकने सहसा झपटकर दोनों हाथोंसे भीमसेनको पकड़ लिया
abhipatyātha bāhubhyāṃ pratyagṛhṇād amarṣitaḥ | mātaṅga iva mātaṅgaṃ prabhinnakaraṭāmukham ||
قال فايشَمبايانا: وقد استبدّ به الغضب، اندفع كِيتشَكا فجأةً وأمسك ببهيمسينا بكلتا ذراعيه—كما يمسك الفيلُ الهائج في موسم الهيجان، والسائلُ يقطر من صدغيه، فيلًا آخرَ بخرطومه. ويُبرز هذا التشبيه كيف يدفع الغضبُ والغرورُ غيرُ المنضبطين إلى تجاوزٍ عنيف، ممهدين لردٍّ عادلٍ يصون الشرف ويقيم الدارما.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how uncontrolled anger (amarṣa) and pride manifest as impulsive violence. By likening Kīcaka to a rut-maddened elephant, it implicitly contrasts brute force with the ethical need for restraint and foreshadows that adharma-driven aggression invites a dharmic correction.
Kīcaka, furious, rushes at Bhīmasena and grabs him with both arms. The narrator emphasizes the suddenness and ferocity of the assault through an elephant-simile, marking the escalation that leads toward Kīcaka’s downfall.