Shloka 27
Virāṭa-parva Adhyāya 13 — Kīcaka’s Proposition and Draupadī’s Dharmic Refusal
उभौ परमसंद्ृष्टी मत्ताविव महागजौ | कृतप्रतिकृतैश्षित्रैर्बाहुभिश्व सुसड्कटै: । संनिपातावधूतैश्न प्रमाथोन््मथनैस्तथाः,दोनोंमें भरपूर हर्ष और उत्साह भरा था। दोनों ही मतवाले गजराजोंकी भाँति एक-दूसरेसे भिड़े हुए थे। जब एक-दूसरेका कोई अंग जोरसे दबाता, तब दूसरा फौरन उसका प्रतीकार करता--उस अंगको उसकी पकड़से छुड़ा लेता था। दोनों एक-दूसरेके हाथोंको मुट्टीसे पकड़कर विवश कर देते और विचित्र ढंगसे परस्पर प्रहार करते थे। दोनों आपसमें गुँथ जाते और फिर धक्के देकर एक दूसरेको दूर हटा देते। कभी एक-दूसरेको पटककर जमीनपर रगड़ता, तो दूसरा नीचेसे ही कुलाँचकर ऊपरवालेको दूर फेंक देता या उसे लिये-दिये खड़ा हो अपने शरीरसे दबाकर उसके अंगोंको भी मथ डालता था
ubhau paramasaṃdṛṣṭī mattāv iva mahāgajau | kṛtapratikṛtaiś citrair bāhubhiś ca susaṅkaṭaiḥ || saṃnipātāvadhūtaiś ca pramāthonmathanais tathā ||
قال فايشَمبايانا: إنّ المتقاتلَين، وقد تساويا في القوّة والعزم، اندفعا أحدُهما إلى الآخر كفيلَينِ من أفيال السادة وقد سكرتهما الحماسة. وبأذرعٍ جبّارةٍ محكمةِ الإقفال تبادلا القبضاتِ والقبضاتِ المضادّة والانقلاباتِ السريعة—فكان كلٌّ منهما يفكّ قبضةَ صاحبه في الحال. أمسك كلٌّ بيدِ الآخر وقهرها، وضربا على طرائقَ غريبة، وتعانقا صدرًا لصدر، ثم تباعدا بدفعاتٍ عنيفة. تارةً يطرح أحدُهما الآخر أرضًا ويدقّه على التراب؛ وتارةً ينهض الذي في الأسفل وثبةً فيقذف خصمه بعيدًا، أو يقوم وهو يحمله، فيسحق أطرافه ويعجنها بقوّة الجسد وحدها. ولم يكن المشهدُ غضبًا محضًا، بل صبرًا منضبطًا وإرادةً تردّ القوّة بالقوّة في نزالِ ندّين.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights disciplined endurance and parity in contest: strength is shown not only by striking but by composure, quick countering, and resilience. Ethically, it portrays controlled prowess—answering force with measured skill rather than uncontrolled cruelty.
Two evenly matched fighters grapple intensely like rutting elephants—locking arms, reversing holds, throwing, pushing apart, and crushing in close combat—each immediately countering the other’s maneuvers.