Shloka 59
इन्द्रवृत्रयुद्धवर्णनम्
Indra–Vṛtra Conflict and the Adversaries’ Tapas-Targeting Counsel
देवर्षयश्न कार्त्स्न्येन समुद्रा: पर्वतास्तथा । वेदाश्न सोपनिषदों वषट्करै: सहाध्वरै:,"लो! मैं तुम्हें दिव्यदृष्टि देता हूँ। उसके द्वारा मेरे यथार्थ स्वरूपका दर्शन करो।' तब भुगुवंशी परशुरामजीने श्रीरामचन्द्रजीके शरीरमें बारह आदित्य, आठ वसु, ग्यारह रुद्र, साध्य देवता, उनचास मरुद्गण, पितृगण, अग्निदेव, नक्षत्र, ग्रह, गन्धर्व, राक्षस, यक्ष, नदियाँ, तीर्थ, सनातन ब्रह्मभूत बालखिल्य ऋषि, देवर्षि, सम्पूर्ण समुद्र, पर्वत, उपनिषदोंसहित वेद, वषट्कार, यज्ञ, साम और धरनुर्वेद, इन सभीको चेतनरूप धारण किये हुए प्रत्यक्ष देखा। भरतनन्दन युधिष्ठिर! मेघोंके समूह, वर्षा और विद्युत्का भी उनके भीतर दर्शन हो रहा था
devarṣayaś ca kārtsnyena samudrāḥ parvatās tathā | vedāś ca sopaniṣado vaṣaṭkāraiḥ sahādhvaraiḥ ||
قال لوماشا: «وقد شوهدت هناك، على تمامها، الرُّسُلُ الإلهيّون، والمحيطاتُ والجبال؛ والڤيدا مع الأوبانيشاد؛ وصيحةُ القربان “فَشَتْ” مع طقوسِ اليَجْنَا—كلُّ ذلك بدا حاضرًا في تلك الهيئة العجيبة الجامعة لكل شيء.» وفي سياق الحكاية يبرز هذا المقطع رؤيةً أخلاقية: فالعظمة الحقّة ليست مجرّد قوّة، بل القدرة على احتواء نظام العالم كلّه—الحكماء والطبيعة والمعرفة المقدّسة—في حقيقةٍ واحدة واعية، تُلهم الهيبةَ وضبطَ النفس لا الكِبْر.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse points to the unity of sacred knowledge (Veda–Upaniṣad), ritual order (vaṣaṭ and sacrifice), and the natural cosmos (oceans and mountains) within a single overarching reality. Ethically, it encourages humility: recognizing that dharma is sustained by a vast, interconnected order beyond individual ego.
Lomaśa is describing an extraordinary vision in which vast cosmic and sacred elements—seers, oceans, mountains, the Vedas with the Upaniṣads, and sacrificial rites—are perceived together, as though contained within one all-encompassing form or presence.