Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

दक्षिणदिशि तीर्थवर्णनम्

Southern Tīrthas: Godāvarī to Dvāravatī

स हि वीरोअ<नुरक्तश्न समर्थश्च॒ तपोधन: । कृती च भृशमप्यस्त्रे वासुदेव इव प्रभु:,“वह वीर मुझमें अनुराग रखनेवाला, सामर्थ्यशाली, तपस्याका धनी, पुण्यात्मा और अस्त्र-शस्त्रोंके ज्ञानमें भगवान्‌ श्रीकृष्णकी भाँति प्रभावशाली है

sa hi vīro 'nuraktaś ca samarthaś ca tapodhanaḥ | kṛtī ca bhṛśam apy astre vāsudeva iva prabhuḥ ||

قال فايشَمبايانا: «إنه بطلٌ—شديد الإخلاص، قادرٌ نافذُ الأثر، غنيٌّ بثمرات الزهد والتقشّف، متقنٌ للسلوك القويم. وهو بالغُ المهارة في علم الأسلحة، وفي هيبته الآمرة كأنه فاسوديفا (كريشنا) نفسه».

सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
वीरःhero/warrior
वीरः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Singular
अनुरक्तःattached/devoted
अनुरक्तः:
TypeAdjective
Rootअनुरक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
समर्थःcapable/powerful
समर्थः:
TypeAdjective
Rootसमर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तपोधनःone whose wealth is austerity (ascetic)
तपोधनः:
TypeNoun
Rootतपोधन
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतीaccomplished/able
कृती:
TypeAdjective
Rootकृतिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भृशम्greatly/exceedingly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अस्त्रेin weaponry/in missiles (astra-knowledge)
अस्त्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Locative, Singular
वासुदेवःVasudeva (Krishna)
वासुदेवः:
TypeNoun
Rootवासुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रभुःlord/mighty one
प्रभुः:
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
V
Vāsudeva (Kṛṣṇa)

Educational Q&A

The verse praises an ideal warrior-leader: devotion and loyalty (anurāga), practical capability (sāmarthya), inner discipline and merit (tapas), and refined mastery of arms—showing that true authority is grounded in virtue and self-control, not merely force.

Vaiśaṃpāyana describes a particular hero’s qualities to the listener, emphasizing his devotion, strength, ascetic merit, and exceptional weapon-skill, and elevates him by comparing his commanding presence to Vāsudeva (Kṛṣṇa).