Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

नलस्य पुष्करजयो द्यूते

Nala’s Victory over Puṣkara in the Dice-Game

ततो5भिवादयामास प्रयत: श्वशुरं नल: । ततो<5नु दमयन्ती च ववन्दे पितरं शुभा,स्नानादिसे पवित्र हुए राजा नलने विनीतभावसे श्वशुरको प्रणाम किया। तत्पश्चात्‌ शुभलक्षणा दमयन्तीने भी पिताकी वन्दना की

tato ’bhivādayāmāsa prayataḥ śvaśuraṃ nalaḥ | tato ’nu damayantī ca vavande pitaraṃ śubhā ||

ثم إن نالا، وهو متزنٌ كاظمٌ لنفسه، حيّا حميَّه تحيةَ إجلالٍ وسجد له احترامًا. وبعده انحنت دامايَنتي المباركةُ الطالع لوالدها، فحيّته بخشوع. ويُبرز هذا المشهد خُلُق التواضع وآداب البرّ بالآباء وتوقير الشيوخ، ولا سيما بعد اللقاء من جديد وبعد طقوس التطهّر.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
अभिवादयामासpaid respectful salutations / greeted
अभिवादयामास:
TypeVerb
Rootअभि-√वद्
Formलिट् (परिप्रास/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
प्रयतःself-controlled, disciplined
प्रयतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रयत (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
श्वशुरम्father-in-law
श्वशुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्वशुर (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
नलःNala
नलः:
Karta
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
अनुafterwards, following that
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय)
Formअव्यय
दमयन्तीDamayanti
दमयन्ती:
Karta
TypeNoun
Rootदमयन्ती (प्रातिपदिकम्)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय
ववन्देbowed to / paid homage
ववन्दे:
TypeVerb
Root√वन्द्
Formलिट् (परिप्रास/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
पितरम्father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
शुभाauspicious, fair (lady)
शुभा:
Karta
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिकम्)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

बृहृदश्च उवाच

N
Nala
D
Damayantī
D
Damayantī's father (Bhīma, king of Vidarbha)
N
Nala's father-in-law (Bhīma)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic etiquette: self-restraint and humility expressed through respectful salutations to elders—especially parents and in-laws—affirming social and familial harmony.

After the preceding events (including purification/settling of circumstances), Nala formally greets his father-in-law, and Damayantī then bows to her father, marking a respectful reunion and restoration of proper courtly relations.