Shloka 23
ऋतुपर्णस्य विदर्भयात्रा-निश्चयः तथा बाहुकस्य हयपरिक्षा (Ṛtuparṇa’s resolve to go to Vidarbha and Bāhuka’s examination of horses)
प्रास्थापयद् राजमाता श्रीमतीं नरवाहिना । यानेन भरतश्रेष्ठ स्वन्नपानपरिच्छदाम्,“माँ! यदि तुम मेरा कुछ भी प्रिय करना चाहती हो तो मेरे लिये शीघ्र किसी सवारीकी व्यवस्था कर दो। मैं विदर्भदेश जाना चाहती हूँ।” राजन! तब “बहुत अच्छा” कहकर दमयन्तीकी मौसीने प्रसन्नतापूर्वक अपने पुत्रकी राय लेकर सुन्दरी दमयन्तीको पालकीपर बिठाकर विदा किया। उसकी रक्षाके लिये बहुत बड़ी सेना दे दी। भरतश्रेष्ठ! राजमाताने दमयन्तीके साथ खाने-पीनेकी तथा अन्य आवश्यक सामग्रियोंकी अच्छी व्यवस्था कर दी
prāsthāpayad rājamātā śrīmatīṃ naravāhinā | yānena bharataśreṣṭha svannapānaparicchadām ||
قال يودهيشثيرا: إن الملكةَ الأم، ذاتَ اليسر والنعمة، أرسلتها في طريقها ومعها حشدٌ قويّ من الرجال حرسًا. يا خيرَ آلِ بهاراتا، بعثت بها في مركبة، وقد أُعدّت لها مؤونة الطعام والشراب وسائر العُدّة اللازمة إعدادًا تامًّا، لتضمن سلامتها وحسن رعايتها وهي تمضي في سفرها.
युदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights royal dharma expressed as responsible care: when someone must travel, especially a vulnerable person, proper protection (escort) and adequate provisions are ethical obligations of guardians and rulers.
Yudhiṣṭhira describes how the queen-mother arranges a conveyance, an escort of men, and full supplies of food, drink, and necessities to send the lady safely on her journey.