Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Parṇāda’s Report; Bāhuka’s Counsel; Damayantī’s Strategic Svayaṃvara Message (अध्याय ६८)

रुदतीं तामथो दृष्टवा सुनन्दा शोककर्शिता । सुदेवेन सहैकान्ते कथयन्तीं च भारत,राजन! अपने भाईके प्रिय मित्र द्विजश्रेष्ठ सुदंवको सहसा आया देख दमयन्ती शोकसे व्याकुल हो फूट-फ़ूटकर रोने लगी। भारत! तदनन्तर उसे सुदेवके साथ एकान्तमें बात करती तथा रोती देख सुनन्दा शोकसे व्याकुल हो उठी

rudatīṃ tām atho dṛṣṭvā sunandā śokakarśitā | sudevena sahaikānte kathayantīṃ ca bhārata ||

فلما رأتْها تبكي، اضطربت سونندا—وقد أنهكها الحزن—اضطرابًا شديدًا، يا بهاراتا، إذ شاهدت داميانتي تُحادث سُديفا على انفراد. ويُبرز هذا المشهد ثِقَلَ الواجب الأخلاقي في صحبة الأوفياء: فحزن الصديق لا يُرى فحسب بل يُشارَك، والمشورة السرّية في زمن الشدة تصبح ملاذًا لا غنى عنه للمبتلى.

रुदतीम्crying, weeping
रुदतीम्:
Karma
TypeVerb
Rootरुदत् (√रुद्)
FormFeminine, Accusative, Singular, Present active (शतृ)
ताम्her
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
अथthen, now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Root√दृश्
FormAbsolutive (क्त्वाान्त), Active
सुनन्दाSunandā (name)
सुनन्दा:
Karta
TypeNoun
Rootसुनन्दा
FormFeminine, Nominative, Singular
शोककर्शिताworn down by grief
शोककर्शिता:
Karta
TypeAdjective
Rootशोककर्शित (√कृश्)
FormFeminine, Nominative, Singular, past passive participle (क्त) used adjectivally
सुदेवेनwith Sudeva
सुदेवेन:
Karana
TypeNoun
Rootसुदेव
FormMasculine, Instrumental, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
एकान्तेin private, in solitude
एकान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootएकान्त
FormMasculine, Locative, Singular
कथयन्तीम्speaking, conversing
कथयन्तीम्:
Karma
TypeVerb
Rootकथयन्त् (√कथ्, causative कथय-)
FormFeminine, Accusative, Singular, Present active (शतृ), causative stem
and
:
TypeIndeclinable
Root
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

बृहृदश्च उवाच

S
Sunandā
S
Sudeva
B
Bhārata

Educational Q&A

The verse highlights compassionate solidarity: true companions are affected by another’s suffering, and discreet, trusted conversation becomes an ethical support in times of crisis.

Sunandā sees the woman (Damayantī in context) crying and speaking privately with Sudeva; witnessing this intimate exchange of grief and counsel, Sunandā herself becomes overwhelmed with sorrow.