नलस्य बाहुकत्वेन ऋतुपर्णनगरप्रवेशः
Nala as Bāhuka enters Ṛtuparṇa’s city
गत्वा प्रकृष्टमध्वानं दमयन्ती शुचिस्मिता । ददर्शाथ महासार्थ हस्त्यश्वरथसंकुलम्,उसने अनेक प्रकारके वृक्ष, अनेकानेक सरिताओं, बहुसंख्यक रमणीय पर्वतों, अनेक मृग-पक्षियों, पर्वतकी कन्दराओं तथा उनके मध्यभागों और हम देखा। पतिका अन्वेषण करनेवाली दमयन्तीने उस समय पूर्वोक्त सभी वस्तुओंको देखा। इस तरह बहुत दूरतकका मार्ग तय कर लेनेके बाद पवित्र मुसकानवाली दमयन्तीने एक बहुत बड़े सार्थ (व्यापारियोंके दल)-को देखा, जो हाथी, घोड़े तथा रथसे व्याप्त था। वह व्यापारियोंका समूह स्वच्छ जलसे सुशोभित एक सुन्दर रमणीय नदीको पार कर रहा था। नदीका जल बहुत ठंडा था। उसका पाट चौड़ा था। उसमें कई कुण्ड थे और वह किनारेपर उगे हुए बेंतके वृक्षोंसे आच्छादित हो रही थी
gatvā prakṛṣṭam adhvānaṁ damayantī śucismitā | dadarśātha mahāsārthaṁ hasty-aśva-ratha-saṅkulam ||
وبعد أن قطعت مسافةً طويلةً شاقة، رأت دَمَيَنْتِي—ولا يزال في ثغرها ابتسامٌ طاهرٌ رغم الكرب—قافلةً عظيمةً مكتظّةً بالفيلة والخيل والعربات.
बृहृदश्च उवाच
The verse highlights steadfastness in dharma through adversity: Damayantī continues her righteous search for her husband without surrendering to despair, showing endurance, purity of intent, and moral resolve even amid wilderness hardships.
Damayantī, traveling far through forests and mountains while seeking Nala, finally encounters a large merchants’ caravan packed with elephants, horses, and chariots, suggesting a potential turning point where she may obtain help, information, or safer passage.