Shloka 21
कर्कोटक-उपदेशः
Karkoṭaka’s Counsel and Nala’s Concealment
सहसाभ्यागतां भैमीमभ्याशपरिवर्तिनीम् । जग्राहाजगरो ग्राहो महाकाय: क्षुधान्वित:,वह कुररी पक्षीकी भाँति जोर-जोरसे करुण क्रन्दन कर रही थी और अत्यन्त शोक करती हुई बार-बार विलाप कर रही थी। वहाँसे थोड़ी ही दूरपर एक विशालकाय भूखा अजगर बैठा था। उसने बार-बार चक्कर लगाती सहसा निकट आयी हुई भीमकुमारी दमयन्तीको (पैरोंकी ओरसे) निगलना आरम्भ कर दिया
sahasābhyāgatāṃ bhaimīm abhyāśaparivartinīm | jagrāhājagaro grāho mahākāyaḥ kṣudhānvitaḥ ||
ولمّا دنت بْهِيمِي (دَمَيَنْتِي) فجأةً وهي تدور قريبًا في حلقاتٍ ضيّقة، وثب عليها ثعبانٌ عظيم—كتمساحٍ قابضٍ على فريسته—فأمسكها مدفوعًا بالجوع. ويُظهر المشهدُ كيف يداهم الخطرُ الضعفاءَ بسرعة، وكيف قد تنشأ المعاناة بلا إنذار، مما يستدعي اليقظةَ والشجاعةَ والحمايةَ في أوانها للصالحين.
ब॒हृदश्चव उवाच
Educational Q&A
Calamity can arise abruptly even for the virtuous; the passage highlights the need for alertness and compassionate protection, and it frames suffering as a test of steadiness and righteous response rather than a license for despair.
Damayantī, wandering close by and moving about, comes suddenly within reach of a gigantic hungry python, which seizes her—described with the imagery of a grāha (a powerful ‘grasper’ like a crocodile).