Shloka 19
दमयन्त्या वणिजां सार्थगमनम्, हस्तियूथविप्लवः, चेदिराजपुरप्रवेशश्च
Damayantī joins a caravan; elephant-herd catastrophe; entry into Cedi
तेनार्थ वाससश्कछित्त्वा निवस्य च परंतप: । सुप्तामुत्सृज्य वैदर्भी प्राद्रवद् गतचेतनाम्,उसीसे दमयन्तीका आधा वस्त्र काटकर परंतप नलने उसके द्वारा अपना शरीर ढँक लिया और अचेत सोती हुई विदर्भराजकुमारी दमयन्तीको वहीं छोड़कर वे शीघ्रतासे चले गये
tenārthaṃ vāsasaś chittvā nivasya ca parantapaḥ | suptām utsṛjya vaidarbhīṃ prādravad gatacetanām ||
ولأجل اللباس، شقَّ نالا—مُحْرِقُ الأعداء—الثوب نصفين، فالتفَّ بأحدهما ساترًا جسده. ثم ترك أميرة فيداربها، دامايَنْتي، وهي نائمة لا تشعر، ومضى مسرعًا—فعلٌ وُلد من الوهم واليأس، ذو ثِقَلٍ أخلاقي جسيم، إذ هو خرقٌ لواجب حماية الزوجة (rakṣaṇa) حتى في قلب الكارثة.
बृहदश्च उवाच
Educational Q&A
Even under extreme distress, dharma emphasizes protection of those dependent on us—especially one’s spouse. The verse highlights how delusion and fear can drive a person to violate this duty, setting up the moral and karmic consequences that follow in the narrative.
Nala, in a desperate state, cuts their garment to obtain clothing for himself, leaves Damayantī asleep and unconscious in the wilderness, and flees quickly—marking the painful separation central to the Nala–Damayantī episode.