Shloka 10
Divākara-prasāda and the Establishment of Akṣaya-anna
Sūrya’s Favor and Inexhaustible Provision
न हि क्रुद्धों भीमसेनो<र्जुनो वा शेषं कुर्याच्छात्रवाणामनीके । येषां योद्धा सव्यसाची कृतास्त्रो भधनुर्येषां गाण्डिवं लोकसारम्,क्रोधमें भरे हुए भीमसेन अथवा अर्जुन अपने शत्रुओंकी सेनामें किसीको जीवित नहीं छोड़ेंगे। अस्त्रविद्यामें निपुण सव्यसाची अर्जुन जिनके योद्धा हैं, सम्पूर्ण लोकोंका सारभूत गाण्डीव जिनका धनुष है तथा अपने बाहुबलसे सुशोभित होनेवाले भीमसेन जिनकी ओरसे युद्ध करनेवाले हैं, उन पाण्डवोंके लिये संसारमें ऐसी कौन-सी वस्तु है जो प्राप्त न हो सके। आपके पुत्र दुर्योधनके जन्म लेते ही मुझे उस समय जो हितकी बात जान पड़ी, वह मैंने पहले ही बता दी थी
na hi kruddho bhīmaseno 'rjuno vā śeṣaṃ kuryāc chātravāṇām anīke | yeṣāṃ yoddhā savyasācī kṛtāstro dhanur yeṣāṃ gāṇḍīvaṃ lokasāram, krodhaṃ bhare hue bhīmasena athavā arjuna apane śatruoṃ kī senā meṃ kisī ko jīvita nahīṃ choṛeṅge | astravidyā meṃ nipuṇa savyasācī arjuna jinake yoddhā haiṃ, sampūrṇa lokoṃ kā sāra-bhūta gāṇḍīva jinakā dhanuṣ hai tathā apane bāhubal se suśobhita hone vāle bhīmasena jinakī or se yuddha karane vāle haiṃ, un pāṇḍavoṃ ke liye saṃsār meṃ aisī kaun-sī vastu hai jo prāpta na ho sake | āpake putra duryodhana ke janma lete hī mujhe us samaya jo hita kī bāt jān paṛī, vah maine pahale hī batā dī thī
قال فيدورا: «إذا اشتعل بهيماسينا أو أرجونا غضبًا، فلن يترك في صفوف العدوّ أحدًا حيًّا. فأولئك الذين بطلهم أرجونا سافياساشي—المتبحّر في علم الأسلحة—وقوسهم الغانديفا، كأنه “خلاصة” العوالم؛ وعلى جانبهم يقاتل بهيماسينا المتلألئ بقوة ذراعيه—فأيّ شيء في هذا العالم يمكن أن يكون بعيد المنال عن أبناء باندو؟ حقًّا، منذ اللحظة التي وُلد فيها ابنك دوريوذانا، كنت قد قلت لك من قبلُ النصيحة التي رأيتها نافعة.»
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura underscores prudent statecraft and ethical foresight: do not provoke or oppose those whose strength and skill make retaliation inevitable and catastrophic. He also reminds the king that timely, welfare-oriented counsel (hita) should be heeded early—especially regarding Duryodhana—before conflict becomes irreversible.
Vidura is warning the Kaurava side about the formidable might of the Pāṇḍavas—especially Bhīma and Arjuna with the Gāṇḍīva—and implies that hostility toward them will end in ruin. He recalls that he had already offered beneficial advice at Duryodhana’s birth, indicating longstanding concern about the course of events.