Shloka 38
Vyāsa’s Counsel to Yudhiṣṭhira: Pratismṛti-vidyā, Arjuna’s Aśtra-Quest, and the Move to Kāmyaka
Devanagari script
तस्य मार्गादपाक्रामन् सर्व भूतानि गच्छत: । युक्तस्यैन्द्रेण योगेन पराक्रान्तस्य शुष्मिण:,महान् पराक्रमी और महाबली अर्जुनके यात्रा करते समय उनके मार्गसे समस्त प्राणी दूर हट जाते थे; क्योंकि वे इन्द्रसे मिला देनेवाली प्रतिस्मृति नामक योगविद्यासे युक्त थे
Translation
وكان أرجونا، العظيمَ البأس شديدَ القوة، إذا سارَ في طريقه تنحّت عنه الكائناتُ كلُّها وابتعدت. إذ كان متلبِّسًا بيوغا تُوصله بإندرا، وقد امتلأ بأسًا ونخوةً.
Word by Word
तस्यof him (Arjuna)
तस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Genitive, Singular
मार्गात्from the path
मार्गात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमार्ग
FormMasculine, Ablative, Singular
अपाक्रामन्moved away, withdrew
अपाक्रामन्:
Karta
TypeVerb
Rootअप + क्रम्
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural, Parasmaipada
सर्वall
सर्व:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Plural
भूतानिcreatures, beings
भूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
गच्छतःwhile (he) was going; of (him) going
गच्छतः:
Adhikarana
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent active participle (शतृ), Masculine, Genitive, Singular
युक्तस्यof the endowed/connected (one)
युक्तस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Genitive, Singular
ऐन्द्रेणwith Indra-related, Indra-given
ऐन्द्रेण:
Karana
TypeAdjective
Rootऐन्द्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
योगेनby/with yoga, discipline
योगेन:
Karana
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Instrumental, Singular
पराक्रान्तस्यof the valiant/strenuous (one)
पराक्रान्तस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपराक्रान्त
FormPast active participle (क्त, intransitive sense), Masculine, Genitive, Singular
शुष्मिणःof the mighty/energetic (one)
शुष्मिणः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootशुष्मिन्
FormMasculine, Genitive, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Meter (Chandas)
Sandhi Notes