Shloka 30
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
द्रव्यार्थस्पर्शसंयोगे या प्रीतिरुपजायते । स कामश्रित्तसंकल्प: शरीरं नास्य दृश्यते,स्त्री, माला, चन्दन आदि द्रव्योंके स्पर्श और सुवर्ण आदि धनके लाभसे जो प्रसन्नता होती है, उसके लिये जो चित्तमें संकल्प उठता है, उसीका नाम काम है। उस कामका शरीर नहीं देखा जाता (इसीलिये वह “अनंग” कहलाता है)
dravyārthasparśasaṃyoge yā prītir upajāyate | sa kāmāśrita-saṅkalpaḥ śarīraṃ nāsya dṛśyate ||
قال فايشَمبايانا: «حين يُفضي التماسّ والمخالطة مع الأشياء المرغوبة واللذّات إلى نشوء البهجة، فإن العزم القائم في الذهن المائل إلى ذلك التمتّع يُسمّى كاما (الرغبة/الشهوة). وتلك الرغبة لا جسدَ مرئيًّا لها؛ فلا تُرى في صورةٍ ماديّة.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Desire (kāma) is identified not as a physical entity but as a mental intention arising from pleasurable contact with objects and the prospect of gain; therefore it must be understood and governed at the level of thought and resolve.
Vaiśampāyana offers a reflective definition of kāma, explaining how pleasure from sensory contact and acquisition triggers an inner resolve, and emphasizing that this force is subtle and unseen rather than bodily.