Shloka 43
Sāvitrī–Satyavān Vivāha: Kanyāpradāna and Āśrama-Śīla (सावित्री-सत्यवान्विवाहः)
मूर्थजेषु निजग्राह ऊर्ध्वमाचक्रमे तत: । तां ददर्श ततो गृध्रो जटायुर्गिरिगोचर: । रुदतीं राम रामेति हियमाणां तपस्विनीम्,तब रावणने उनके केश पकड़ लिये और आकाशमार्गसे लंकाकी ओर प्रस्थान किया। उस समय वे तपस्विनी सीता “हा राम-हा रामकी” रट लगाती हुई रो रही थीं और वह राक्षस उन्हें हरकर लिये जा रहा था। इसी अवस्थामें एक पर्वतकी गुफामें रहनेवाले गृध्रराज जटायुने उन्हें देखा
mūrdhajeṣu nijagrāha ūrdhvam ācakrame tataḥ | tāṃ dadarśa tato gṛdhro jaṭāyur girigocaraḥ | rudatīṃ rāma rāmeti hriyamāṇāṃ tapasvinīm ||
قال ماركانديّا: ثم أمسك رافانا بشَعرها وارتفع إلى العلاء، سالكًا طريق السماء قاصدًا لَنْكا. وكانت سيتا الزاهدة تُختطف وهي تبكي وتردد مرارًا: «راما، راما!» وفي تلك اللحظة رآها ملك النسور جَتايو، الذي يجوب الجبال، على تلك الحال—إهانةٌ للدَّرما ستستدعي قريبًا مقاومةً وتضحية.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights adharma in the violent abduction of a virtuous woman and implicitly affirms dharma through the awakening of righteous intervention—Jatayu’s witnessing becomes the moral trigger for resistance and self-sacrifice in defense of the innocent.
Ravana grabs Sita by her hair and flies toward Lanka. Sita, described as an ascetic and devoted to Rama, cries out “Rama, Rama” while being carried away. Jatayu, the mountain-ranging vulture-king, sees the abduction.