Shloka 20
Sāvitrī’s Report and Nārada’s Prognosis (सावित्र्याख्यान—सत्यवान्-गुणवर्णनं तथा अल्पायुषः पूर्वसूचना)
विविक्ते पतिमासाद्य हसन्तीव शुचिस्मिता । प्रणयं व्यज्जयन्तीव मधुरं वाक्यमब्रवीत्,मन््थराकी यह बात सुनकर सूक्ष्म कटिप्रदेशवाली देवी कैकेयी समस्त आभूषणोंसे विभूषित हो परम सुन्दर रूप बनाकर एकान्तमें अपने पतिके पास गयी। उसकी मुसकराहटसे उसके शुद्ध भावकी सूचना मिल रही थी। वह हँसती और प्रेम जताती हुई-सी मधुर वाणीमें बोली--
vivikte patim āsādya hasantīva śucismitā | praṇayaṃ vyajayantīva madhuraṃ vākyam abravīt |
قال ماركاندييا: لما لقيت زوجها في موضعٍ خالٍ، ابتسمت ابتسامةً طاهرةً رقيقة، ثم نطقت بكلامٍ عذب، كأنها تضحك وفي الوقت نفسه تُظهر مودةً حميمة. ويُبرز هذا المشهد كيف يمكن للقول المُقنِع وللسحر الظاهر أن يُشكّلا عزم الحاكم، مُثيرًا توترًا أخلاقيًا بين تأثير الزوجة ومتطلبات المُلك القويم وفق الدارما.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral power of speech and demeanor: sweet, intimate words spoken in private can strongly influence decisions. It implicitly cautions that persuasion—especially when driven by personal desire—must be weighed against dharma and the responsibilities of leadership.
Mārkaṇḍeya describes a woman approaching her husband in seclusion and speaking to him with a pure smile and affectionate manner, setting the stage for a persuasive request or counsel delivered through charming, gentle speech.