Shloka 3
मārkaṇḍeya-ukta yuddha-vyūha-pratyavyūhaḥ
Battle Formations and Countermeasures in the Rāmopākhyāna
न किंचिदीड्यं प्रवदन्ति पाप॑ वनेचरं वा गृहमेधिनं वा । तपस्विनं सम्परिपूर्णविद्यं भषन्ति हैवं श्वनरा: सुवीर,“अच्छे लोग पूजनीय, तपस्वी तथा पूर्ण विद्वान् पुरुषके प्रति भले ही वह वनवासी हो या गृहस्थ कोई अनुचित बात नहीं कहते हैं। जयद्रथ! मनुष्योंमें जो तेरे-जैसे कुत्ते हैं, वे ही इस तरह भूँका करते हैं
na kiñcid īḍyaṃ pravadanti pāpā vane-caraṃ vā gṛha-medhinaṃ vā | tapasvinaṃ samparipūrṇa-vidyaṃ bhaṣanti haivaṃ śva-narāḥ su-vīra ||
قال فايشَمبايانا: إن الأشرار لا ينطقون بشيءٍ جديرٍ بالثناء. سواء أكان الرجل ساكنَ الغابة أم ربَّ بيتٍ، فإذا كان ناسكًا مكتملَ العلم، فإن الأخيار لا يخاطبونه بكلامٍ غير لائق. أيها الشجاع—إنما الذين هم كالكلاب من بين الناس هم الذين ينبحون على هذا النحو، كما تفعل أنت.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Right speech is a mark of the good: one should not speak improperly to a learned ascetic, regardless of whether he lives as a forest-dweller or a householder. Harsh, contemptuous speech is portrayed as the behavior of the wicked—'dog-like' people.
In Vaiśampāyana’s narration, a rebuke is directed at Jayadratha: his manner of speaking is condemned as abusive and ignoble, contrasting him with 'good people' who maintain reverence and restraint toward virtuous, learned ascetics.