Next Verse

Shloka 1

अङ्गददूतवाक्यं लङ्काप्राकारभेदनं च

Angada’s Embassy and the Breach of Laṅkā’s Ramparts

वैशम्पायनजी कहते हैं--भारत! पूर्वोक्त प्रकारसे रथपर बैठे हुए उन सब राजाओंके पास जाकर कोटिकास्थने द्रौपदीके साथ उसकी जो-जो बातें हुई थीं, वे सब कह सुनायीं,इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपववके अन्तर्गत द्रौपदीहरणपर्वरें जयद्रथद्रौपदीसंवादविषयक दो सौ सरसठवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ २६७ ॥। (दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४ श्लोक मिलाकर कुल २४ श्लोक हैं) #::73:.8 #पड- (0) हि 2 7 अष्टषष्ट्यथिकद्विशततमो< ध्याय: टद्रोपदीका जयद्रथको फटकारना और जयद्रथद्वारा उसका अपहरण वैशम्पायन उवाच सरोषरागोपहतेन बल्गुना सरागनेत्रेण नतोन्नत भ्रुवा । मुखेन विस्फूर्य सुवीरराष्ट्रपं ततोडब्रवीत्‌ त॑ द्रुपदात्मजा पुन:

Vaiśampāyana uvāca |

Saroṣa-rāgopahatena balgunā sarāga-netreṇa natonnata-bhruvā |

Mukhena visphūrya su-vīra-rāṣṭrapaṃ tato ’bravīt taṃ drupadātmajā punaḥ ||

قال فايشَمبايانا: «يا بهاراتا! إن كوتيكاسيا قصد أولئك الملوك الجالسين على مركباتهم كما سلف، وأخبرهم بكل ما دار بينه وبين دروبدي من حديث.» وهكذا، في «شري مهابهاراتا»، ضمن «فانا بارفا»، في قسم «اختطاف دروبدي»، اكتمل الفصل السابع والستون بعد المئتين في شأن حوار جايدَرَثا ودروبدي. وقال فايشَمبايانا: وبصوتٍ اضطرب من الغضب والهيجان، وبعينين احمرّتا، وبحاجبين يهبطان ويرتفعان، ووجهٍ يرتجف، عادت ابنة دروبدا فخاطبت ذلك الملك، ملكَ أرضِ ذوي البأس من المحاربين.

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
सरोष-राग-उपहतेनwith (a face) struck/overcome by anger and passion
सरोष-राग-उपहतेन:
Karana
TypeAdjective
Rootउपहत
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
बल्गुनाwith a charming/beautiful (one)
बल्गुना:
Karana
TypeNoun
Rootबल्गु
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
सराग-नेत्रेणwith eyes full of passion
सराग-नेत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootनेत्र
FormNeuter, Instrumental, Singular
नत-उन्नत-भ्रुवाwith brows lowered and raised (i.e., knit and arched)
नत-उन्नत-भ्रुवा:
Karana
TypeNoun
Rootभ्रू
FormFeminine, Instrumental, Singular
मुखेनwith (her) face/mouth
मुखेन:
Karana
TypeNoun
Rootमुख
FormNeuter, Instrumental, Singular
विस्फूर्यtwitching/quivering (having made it quiver)
विस्फूर्य:
TypeVerb
Rootस्फुर्
FormAbsolutive (Gerund), य
सुवीर-राष्ट्रपम्the king of Suvīra (Jayadratha)
सुवीर-राष्ट्रपम्:
Karma
TypeNoun
Rootराष्ट्रप
FormMasculine, Accusative, Singular
ततःthen
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अब्रवीत्spoke/said
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect, 3rd, Singular
तंto him
तं:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रुपद-आत्मजाDrupada's daughter (Draupadī)
द्रुपद-आत्मजा:
Karta
TypeNoun
Rootआत्मज
FormFeminine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Draupadī (Drupadātmajā)
D
Drupada
R
rāṣṭrapa (king, implicitly Jayadratha in context)

Educational Q&A

A king is expected to uphold dharma; when power is used to violate another’s rights and dignity, moral speech—especially from the wronged—becomes a legitimate and necessary challenge. Draupadī’s anger functions as ethical resistance, not mere personal outrage.

In the Jayadratha–Draupadī exchange within the Draupadī-haraṇa episode, Draupadī—visibly agitated—speaks again to the king (contextually Jayadratha), setting up her rebuke and the escalating conflict that leads toward her abduction and its consequences.