Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

मარკण्डेयागमनम् तथा सत्यव्रत-उपदेशः

Arrival of Mārkaṇḍeya and Counsel on Truth-Vows

कृतवाक्‌ च सुवाक्‌ चैव बृहदश्वो विभावसु: । ऊर्ध्व रेता वृषामित्र: सुहोत्रो होत्रवाहन:,द्वैपायन व्यास, नारद, परशुराम, पृथुश्रवा, इन्द्रद्ममम, भालुकि, कृतचेता, सहस्रपात्‌, कर्णश्रवा, मुंज, लवणाश्व, काश्यप, हारीत, स्थूणकर्ण, अग्निवेश्य, शौनक, कृतवाक्‌, सुवाक्‌, बृहदश्वच, विभावसु, ऊध्वरेता, वृषामित्र, सुहोत्र तथा होत्रवाहन--ये सब ब्रह्मर्षि तथा राजर्षिगण और दूसरे कठोर व्रतका पालन करनेवाले बहुत-से ब्राह्मण अजातशत्रु युधिष्ठिरका उसी प्रकार आदर करते थे, जैसे महर्षि लोग देवराज इन्द्रका

Vaiśampāyana uvāca: Kṛtavāk ca Suvāk caiva Bṛhadaśvo Vibhāvasuḥ | Ūrdhvareta Vṛṣāmitraḥ Suhotro Hotravāhanaḥ—Dvaipāyana Vyāsaḥ, Nāradaḥ, Paraśurāmaḥ, Pṛthuśravāḥ, Indradyumnaḥ, Bhālukiḥ, Kṛtacetāḥ, Sahasrapāt, Karṇaśravāḥ, Muñjaḥ, Lavaṇāśvaḥ, Kāśyapaḥ, Hārītaḥ, Sthūṇakarṇaḥ, Agniveśyaḥ, Śaunakaḥ, Kṛtavāk, Suvāk, Bṛhadaśvaś ca, Vibhāvasuḥ, Ūrdhvaretaḥ, Vṛṣāmitraḥ, Suhotras tathā Hotravāhanaḥ—ete sarve brahmarṣayaś ca rājarṣayaś ca anye ca kaṭhoravratadhārinaḥ bahavo brāhmaṇāḥ Ajātaśatruṃ Yudhiṣṭhiraṃ tathā satkṛtya mānayām āsuḥ yathā maharṣayo devarājam Indram.

قال فايشَمبايانا: كِرتافاك وسوفاك، وبِرِهادَشْوَ وفِبهافَسو، وأوردْهفَرِتا، وفِرِشامِترا، وسوهوترا وهوترافاهانا—ومعهم دْفايبايانا فياسا، ونارادا، وباراشوراما، وبِرِثوشرافا، وإندراديومنَ، وبالوكِي، وكِرتاشيتا، وسَهَسْرَبات، وكَرْنَشرافا، ومونجا، ولافاناشفا، وكاشيابا، وهاريتا، وستھونَكَرْنَ، وأغنِفِيشْيا، وشوناكا، وكثيرون غيرهم—هؤلاء من البراهمارِشي والراجارِشي، ومعهم جماعات من البراهمة ذوي النذور الشديدة، كانوا يجلّون أجاتاشَترو يودهيشْثِرا إجلالًا كإجلال الحكماء العظام لإندرا، ملك الآلهة.

कृतवाक्Kṛtavāk (a sage; 'one whose speech is accomplished')
कृतवाक्:
Karta
TypeNoun
Rootकृतवाक्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
सुवाक्Suvāk (a sage; 'one with good speech')
सुवाक्:
Karta
TypeNoun
Rootसुवाक्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
बृहदश्वःBṛhadaśva (a sage; 'having great horses')
बृहदश्वः:
Karta
TypeNoun
Rootबृहदश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
विभावसुःVibhāvasu (a sage/name; also 'the radiant one')
विभावसुः:
Karta
TypeNoun
Rootविभावसु
FormMasculine, Nominative, Singular
ऊर्ध्वरेताःŪrdhvareta (a sage; 'one of upward semen', i.e., celibate/continent)
ऊर्ध्वरेताः:
Karta
TypeNoun
Rootऊर्ध्वरेतस्
FormMasculine, Nominative, Singular
वृषामित्रःVṛṣāmitra (a sage/name)
वृषामित्रः:
Karta
TypeNoun
Rootवृषामित्र
FormMasculine, Nominative, Singular
सुहोत्रःSuhotra (a sage/name; 'good sacrificer')
सुहोत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootसुहोत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
होत्रवाहनःHotravāhana (a sage/name; 'carrier of oblations/rites')
होत्रवाहनः:
Karta
TypeNoun
Rootहोत्रवाहन
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira (Ajātaśatru)
I
Indra
K
Kṛtavāk
S
Suvāk
B
Bṛhadaśva
V
Vibhāvasu
Ū
Ūrdhvareta
V
Vṛṣāmitra
S
Suhotra
H
Hotravāhana
D
Dvaipāyana Vyāsa
N
Nārada
P
Paraśurāma
P
Pṛthuśravā
I
Indradyumna
B
Bhāluki
K
Kṛtacetā
S
Sahasrapāt
K
Karṇaśravā
M
Muñja
L
Lavaṇāśva
K
Kāśyapa
H
Hārīta
S
Sthūṇakarṇa
A
Agniveśya
Ś
Śaunaka
B
Brahmarṣis
R
Rājarṣis
B
Brāhmaṇas (vow-observers)

Educational Q&A

True dharma—marked by self-restraint, non-hostility (Ajātaśatru), and steadfast conduct—commands spontaneous reverence from the wise; moral authority can surpass external fortune, even in exile.

Vaiśampāyana lists renowned sages and vow-observing Brahmins who honor Yudhiṣṭhira, comparing their reverence for him to the reverence great seers show Indra, thereby affirming Yudhiṣṭhira’s standing among the righteous.