Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Draupadī’s Rebuke of Jayadratha and Dhaumya’s Admonition (Āraṇyaka-parva, Adhyāya 252)

जुद्वत्यग्नौ हवि: क्षीरं मन्त्रवत्‌ सुसमाहिता: । ब्राह्मणा वेदवेदाड़पारगा: सुदृढव्रता:,तब दृढ़तापूर्वक व्रतका पालन करनेवाले, वेद-वेदांगोंके पारंगत विद्वान्‌ ब्राह्मण एकाग्रचित्त हो मन्त्रोच्चारणपूर्वक प्रज्वलित अग्निमें घृत और खीरकी आहुति देने लगे

Vaiśampāyana uvāca: juhvaty agnau haviḥ kṣīraṃ mantravat susamāhitāḥ | brāhmaṇā vedavedāṅgapāragāḥ sudṛḍhavratāḥ ||

قال فايشَمبايانا: إنّ البراهمة—الثابتين على نذورهم، المتبحّرين في الفيدا وملحقاتها (فيدأنغا)—جلسوا بقلوبٍ مجتمعة، ومع التلاوة الصحيحة للمانترا شرعوا يلقون السمن المصفّى وأرزّ اللبن قرابينَ في النار المقدّسة المتّقدة.

जुह्वतिthey offer (as oblation)
जुह्वति:
TypeVerb
Rootहु (जुहोति)
FormLat (Present), 3rd, Plural, Parasmaipada
अग्नौin the fire
अग्नौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Locative, Singular
हविःoblation
हविः:
Karma
TypeNoun
Rootहविस्
FormNeuter, Accusative, Singular
क्षीरम्milk; rice-milk (kheer)
क्षीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षीर
FormNeuter, Accusative, Singular
मन्त्रवत्with (proper) mantras; accompanied by mantra-recitation
मन्त्रवत्:
TypeIndeclinable
Rootमन्त्रवत्
सुसमाहिताःwell-collected (in mind), concentrated
सुसमाहिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसु-समाहित (सम्-आ-धा + क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Plural
वेदवेदाङ्गपारगाःversed in the Vedas and Vedangas
वेदवेदाङ्गपारगाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवेद-वेदाङ्ग-पारग
FormMasculine, Nominative, Plural
सुदृढव्रताःof very firm vows; steadfast in observances
सुदृढव्रताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसु-दृढ-व्रत
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
brāhmaṇāḥ (Brahmins)
A
agni (sacred fire)
H
haviḥ (oblations)
K
kṣīra (milk/milk-rice)
G
ghṛta (ghee, implied by haviḥ and common ritual context)

Educational Q&A

Dharmic action is shown as disciplined and inwardly focused: ritual is not mere outward performance but requires steadiness in vows, mastery of sacred knowledge, and a collected mind while acting in accordance with mantra and rule.

The narrator describes learned, vow-observant Brahmins performing a fire-sacrifice, offering ghee and milk-based oblations into the kindled fire while reciting mantras with concentrated attention.