Shloka 25
वनप्रस्थानम् (Departure for the Forest) — Āraṇyaka-parva, Adhyāya 24
Devanagari script
भीमश्न कृष्णा च धनंजयश्न यमौ च ते चानुचरा नरेन्द्रम् । विमुच्य वाहानवशाश्न सर्वे तत्रोपतस्थुर्भरतप्रबर्हा:,तदनन्तर पराधीन-दशामें पड़े हुए भीम, द्रौपदी, अर्जुन, नकुल, सहदेव तथा सेवकगण सवारी छोड़कर उतर गये। वे सभी भरतश्रेष्ठ वीर महाराज युधिष्ठिरके समीप जा बैठे
Translation
بهيم، وكريشنا (دراوبدي)، ودهانانجيا (أرجونا)، ومعهما التوأمان ابنا يَما (ناكولا وسهاديفا) والخدم، أطلقوا دوابَّهم جميعًا ونزلوا، ثم وقفوا هناك قريبًا من الملك يخدمونه. ثم إن بهيم ودراوبدي وأرجونا وناكولا وسهاديفا وسائر الأتباع—وقد وقعوا في حالٍ من التبعية والقهر—ترجّلوا عن مركوباتهم ومضوا فجلسوا إلى جوار الملك العظيم يودهيشثيرا، صفوة أبطال آل بهاراتا.
Word by Word
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कृष्णाKrishna (Draupadi)
कृष्णा:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्णा
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
धनंजयःDhananjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
यमौthe twins (Nakula and Sahadeva)
यमौ:
Karta
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Nominative, Dual
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अनुचराःattendants, followers
अनुचराः:
Karta
TypeNoun
Rootअनुचर
FormMasculine, Nominative, Plural
नरेन्द्रम्the king (lord of men)
नरेन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootनरेन्द्र
FormMasculine, Accusative, Singular
विमुच्यhaving released/left (after letting go)
विमुच्य:
TypeVerb
Rootवि-मुच्
FormLyap (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
वाहान्mounts/vehicles (horses, conveyances)
वाहान्:
Karma
TypeNoun
Rootवाह
FormMasculine, Accusative, Plural
अवशाःhelpless, dependent
अवशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअवश
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
उपतस्थुःthey attended upon / approached and stood by
उपतस्थुः:
TypeVerb
Rootउप-स्था
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural, Parasmaipada
भरतप्रबर्हाःbest of the Bharatas (excellent Bharata heroes)
भरतप्रबर्हाः:
Karta
TypeNoun
Rootभरत-प्रबर्ह
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes