Shloka 21
वनप्रस्थानम् (Departure for the Forest) — Āraṇyaka-parva, Adhyāya 24
Devanagari script
ततः स यानादवरुह्यु राजा सभ्रातृक: सजन: काननं तत् । विवेश धर्मात्मवतां वरिष्ठ- स्त्रिविष्टपं शक्र इवामितौजा:,तदनन्तर धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ एवं अमित तेजस्वी राजा युधिष्ठिरने अपने सेवकों और भाइयोंसहित रथसे उतरकर स्वर्ममें इन्द्रके समान उस वनमें प्रवेश किया
Translation
ثم نزل الملك عن مركبته، ومعه إخوته وحاشيته، ودخل تلك الغابة. وكان يودهيشثيرا—أرفعَ أهل الدَّرْمَا وأعظمَهم بأسًا ونورًا—يدخلها كدخول شَكْرَة (إندرا) إلى السماء.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
यानात्from the vehicle/chariot
यानात्:
Apadana
TypeNoun
Rootयान
FormNeuter, Ablative, Singular
अवरुह्यhaving descended
अवरुह्य:
TypeVerb
Rootअव-रुह्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
स-भ्रातृकःwith (his) brothers
स-भ्रातृकः:
Karta
TypeAdjective
Rootभ्रातृक
FormMasculine, Nominative, Singular
स-जनःwith (his) people/attendants
स-जनः:
Karta
TypeAdjective
Rootजन
FormMasculine, Nominative, Singular
काननम्forest
काननम्:
Karma
TypeNoun
Rootकानन
FormNeuter, Accusative, Singular
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
विवेशentered
विवेश:
TypeVerb
Rootवि-विश्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
धर्मात्मवताम्of the righteous-souled (men)
धर्मात्मवताम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootधर्मात्मवत्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरिष्ठःthe best, foremost
वरिष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
त्रि-विष्टपम्the three-heaven world (svarga)
त्रि-विष्टपम्:
TypeNoun
Rootविष्टप
FormNeuter, Accusative, Singular
शक्रःIndra (Śakra)
शक्रः:
Karta
TypeNoun (proper)
Rootशक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अमित-ओजाःof immeasurable vigor
अमित-ओजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअमितोजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes