Shloka 27
Duryodhana’s Account of Gandharva Defeat and the Pandavas’ Intervention (दुर्योधनवर्णितो गन्धर्वसंग्रामः)
कथं न भिद्येत न च स्रवेत न च प्रसिच्येदिति रक्षितव्यम् | अरक्ष्यमाणं शतधा प्रकीर्येद् ध्रुव न नाशो5स्ति कृतस्य लोके,“यदि प्राप्त हुए धनका यथावत् वितरण न किया जायगा तो वह कच्चे घड़ेमें रखे हुए जलकी भाँति चूकर व्यर्थ नष्ट क्यों न होगा? यह सोचकर उसकी रक्षा करना ही कर्तव्य है। यदि यथायोग्य विभाजनके द्वारा धनकी रक्षा न की जायगी तो वह सैकड़ों प्रकारसे बिखर जायगा। जगतमें किये हुए कर्म-फलका नाश नहीं होता--यह निश्चित है। (इससे यही सिद्ध होता है कि उसका यथायोग्य वितरण कर देना ही उचित है)”
kathaṁ na bhidyeta na ca sravet na ca prasicyed iti rakṣitavyam | arakṣyamāṇaṁ śatadhā prakīryed dhruvaṁ na nāśo 'sti kṛtasya loke |
قال فايشَمبايانا: «ينبغي أن يُصان المال بهذه الخاطرة: “كيف لا ينكسر، ولا يتسرّب، ولا يضيع بانسكابه؟” فإن لم يُحفظ تفرّق بمئة وجه. وإنه لثابت في هذا العالم أن ثمرة ما فُعل لا تفنى؛ لذلك فالصواب أن يُصان المال بتقسيمه وتوزيعه على وجهٍ لائق، لا أن يُترك ليضيع كماءٍ في إناء طينٍ غير محروق.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Wealth must be safeguarded through disciplined, appropriate allocation; otherwise it dissipates in countless ways. The verse also affirms the certainty of karma-phala: the results of actions do not vanish, so one should handle resources responsibly and in accordance with dharma.
Vaiśampāyana delivers a reflective instruction on the handling of acquired wealth: it should be protected from loss and waste, and preserved by proper division/distribution. The statement is framed as practical counsel grounded in the moral certainty that deeds yield enduring consequences.