Shloka 1
Duryodhana’s Account of Gandharva Defeat and the Pandavas’ Intervention (दुर्योधनवर्णितो गन्धर्वसंग्रामः)
हम () ऑफ अदा (घोषयात्रापर्व) षट्त्रिशदधिकद्धिशततमो< ध्याय: पाण्डवोंका समाचार सुनकर धृतराष्ट्रका खेद और चिन्तापूर्ण उद्गार जनमेजय उवाच एवं वने वर्तमाना नराग्र्या: शीतोष्णवातातपकर्शिताड्रा: । सरस्तदासाद्य वनं च पुण्यं ततः परं किमकुर्वन्त पार्था:,जनमेजयने पूछा--मुने! इस प्रकार वनमें रहकर सर्दी, गर्मी, हवा और धूपका कष्ट सहनेके कारण जिनके शरीर अत्यन्त कृश हो गये थे, उन नरश्रेष्ठ पाण्डवोंने पवित्र द्वैतवनमें पूर्वोक्त सरोवरके पास पहुँचकर फिर कौन-सा कार्य किया?
Janamejaya uvāca |
Evaṁ vane vartamānā narāgryāḥ śītoṣṇa-vātātapa-karśitāṅgāḥ |
Saras tad āsādya vanaṁ ca puṇyaṁ tataḥ paraṁ kim akurvanta Pārthāḥ ||
قال جنميجيا: «أيها الحكيم، بعدما أقام أولئك الأبطال، الباندافا، في الغابة واحتملوا مشاق البرد والحر والريح ووهج الشمس حتى غدت أجسادهم شديدة النحول—فلما بلغوا تلك البحيرة وتلك الغابة المقدسة—فماذا صنع أبناء بريثا بعد ذلك؟»
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical ideal of steadfastness under adversity: the Pāṇḍavas, though rightful heirs, accept exile and endure natural hardships without abandoning purpose. It also models dhārmic inquiry—Janamejaya seeks to understand not merely events but the conduct and choices that follow suffering.
Janamejaya asks the sage to continue the story: after the Pāṇḍavas, worn down by the extremes of forest life, arrive at a lake within a sacred forest (identified in context with Dvaitavana), what action they undertake next.