Shloka 25

Adhyāya 227: Duryodhana’s Deliberation and the Ghoṣa-yātrā Pretext

Dvaita-vana

Devanagari script

ता: सम्पूज्य महासेन: कामांश्चासां प्रदाय सः । अपश्यदग्निमायान्तं पितरं बलिनां बली,फिर महासेनने उन सबका समादर करके उनकी मनोवाउ्छा पूर्ण की। तदनन्तर बलवानोंमें बलिष्ठ वीर स्कन्दने अपने पिता अग्निदेवको आते देखा

Transliteration

tāḥ sampūjya mahāsenaḥ kāmāṁś cāsāṁ pradāya saḥ | apaśyad agnim āyāntaṁ pitaraṁ balināṁ balī ||

Translation

فلما أكرمَ أولئك النسوة إكرامًا يليق بهنّ، ومنحهنّ ما اشتهين من العطايا، أبصرَ مهاسينا (سكاندا)—وهو أشدّ الأقوياء بأسًا—أباه الإله أغني مقبلًا نحوه.

Word by Word

• ताः: them (those women)
• ताः: Karma
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, बहुवचन

• सम्पूज्य: having duly honored
• सम्पूज्य: Karta
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: ल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय), कर्तरि, पूर्वकर्म (having done)

• महासेनः: Mahāsena (Skanda)
• महासेनः: Karta
• Type: Noun
• Root: महासेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• कामान्: desired objects / wishes
• कामान्: Karma
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• आसाम्: of them
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, षष्ठी, बहुवचन

• प्रदाय: having given
• प्रदाय: Karta
• Type: Verb
• Root: प्र + दा (धातु)
• Form: ल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थक अव्यय), कर्तरि, पूर्वकर्म (having given)

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• अपश्यत्: saw
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ्, भूत, प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• अग्निम्: Agni (Fire-god)
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• आयान्तम्: coming / approaching
• Type: Verb
• Root: आ + या (धातु)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, द्वितीया, एकवचन

• पितरम्: father
• पितरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• बलिनाम्: of the strong (ones)
• Type: Noun
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, षष्ठी, बहुवचन

• बली: the strong one (Skanda)
• बली: Karta
• Type: Noun
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

Speaker

मार्कण्डेय उवाच

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Mahāsena (Skanda/Kārttikeya)
• Agni

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights dharmic strength: one who is truly powerful first shows reverence and generosity—honoring others and fulfilling rightful wishes—before attending to personal or heroic concerns.

What is happening in the narrative?

Mārkaṇḍeya narrates that Skanda (Mahāsena) honors certain women and grants their requested boons; afterward he notices Agni, his father, approaching.