Shloka 48
Adhyāya 208: Aṅgirasī-kanyāḥ
Enumeration of Aṅgiras’ daughters and attribute-names
(साधु: सन्नतिमानेव सर्वत्र द्विजसत्तम ।) मूढानामवलिप्तानामसारं भावितं भवेत् । दर्शयत्यन्तरात्मा तं दिवा रूपमिवांशुमान्,द्विजश्रेष्ठ! उत्तम पुरुष सर्वत्र विनयशील ही होता है। अहंकारी मूढ़ मनुष्योंकी सोची हुई प्रत्येक बात निःसार होती है। जैसे सूर्य दिनके रूपको प्रकट कर देता है, उसी प्रकार मूर्खोकी अन्तरात्मा ही उनके यथार्थ स्वरूपका दर्शन करा देती है
sādhuḥ sannatimān eva sarvatra dvijasattama | mūḍhānām avaliptānām asāraṃ bhāvitaṃ bhavet || darśayaty antarātmā taṃ divā rūpam ivāṃśumān, dvijaśreṣṭha ||
يا خيرَ البراهمة، إن الرجل الصالح حقًّا يكون متواضعًا في كل موضع. أمّا ما يتخيله المغرورون من الحمقى ويدبّرونه فمآله خواء. وكما تكشف الشمسُ الأشكالَ في وضح النهار، كذلك تُظهر نفسُ الأحمق الباطنةُ حقيقته.
व्याध उवाच
Educational Q&A
Humility is the mark of the truly good, while arrogance and delusion lead to empty intentions; ultimately one’s own inner self (conscience and character) reveals one’s real nature, as clearly as the sun reveals forms in daylight.
In the Vyādha’s instruction to a brāhmaṇa (the didactic dialogue often called the Vyādha-gītā within Vana Parva), the hunter-teacher contrasts the humble virtuous person with the arrogant fool and uses the sun as a metaphor to show how inner character inevitably becomes visible.