Shloka 1
Dharma-vyādha on Parental Worship
Pitṛ-mātṛ-śuśrūṣā as Paramadaivata
#:73:.8 #::3:..7 () हि 2 7 तर्याधिकद्विशततमो< ध्याय: ब्रह्माजीकी उत्पत्ति और भगवान् विष्णुके द्वारा मधु- कैटभका वध मार्कण्डेय उवाच स एवमुक्तो राजर्षिरुत्तड़केनापराजित: । उत्तड़क॑ कौरवश्रेष्ठ कृताञ्जलिरथाब्रवीत्,मार्कण्डेयजी कहते हैं--कौरवश्रेष्ठ! उत्तड़कके इस प्रकार आग्रह करनेपर अपराजित वीर राजर्षि बृहदश्वने उनसे हाथ जोड़कर कहा--
Mārkaṇḍeya uvāca — sa evam ukto rājarṣir Uttadakena aparājitaḥ | Uttadakaṃ Kauravaśreṣṭha kṛtāñjalir athābravīt ||
قال ماركانديّا: لما خوطِبَ على هذا النحو من قِبَل أُتَّدَكَ، يا خيرَ الكورو، ضمَّ الحكيمُ الملكيُّ الذي لا يُقهَر، بْرِهَدَشْوَ، كفَّيه إجلالًا، ثم خاطب أُتَّدَكَ. ويُقيم هذا المشهدُ مثالًا أخلاقيًّا: فحتى صاحبَ القوة من الزهّاد يجيب عن السؤال الصادق بتواضعٍ وكلامٍ موقَّر، تمهيدًا لبثّ التعاليم المقدّسة.
मार्कण्डेय उवाच
Educational Q&A
The verse models dharmic communication: sincere questioning is met with humility and respectful readiness to teach. Power or status (being 'aparājita') is harmonized with courtesy (kṛtāñjali) and measured speech.
Mārkaṇḍeya narrates that after Uttadaka presses his request, the royal sage Bṛhadaśva—unconquered in prowess—folds his hands and begins to reply, setting up the ensuing account (the Madhū-Kaiṭabha episode in this chapter’s framing).