Shloka 44
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
ब्रह्मवध्यानुलिप्तानां तथा मिथ्याभिशंसिनाम् । नृपाणां पृथिवीपाल प्रतिगृह्नन्ति वै द्विजा:,जनेश्वर! युगान्तकालमें गायोंके थनोंमें बहुत कम दूध होगा। वृक्षपर फल और फूल बहुत कम होंगे और उनपर (अच्छे पक्षियोंकी अपेक्षा) कौए ही अधिक बसेरे लेंगे। भूपाल! ब्राह्मणगलोग (लोभवश) ब्रह्महत्या-जैसे पापोंसे लिप्त और मिथ्यावादी नरेशोंसे ही दान- दक्षिणा लेंगे
brahmavadhyānuliptānāṁ tathā mithyābhiśaṁsinām | nṛpāṇāṁ pṛthivīpāla pratigṛhṇanti vai dvijāḥ ||
قال فايشَمبايانا: «يا حامي الأرض، إنّ البراهمة ليقبلون العطايا من ملوكٍ تلطّخوا بدنس جريمة قتل البراهمن (brahma-hatyā)، ومن قومٍ يبهتون الناس ويقولون الزور. وهذه علامة انحطاط العصر: حتى من وُكِّل إليهم حفظ الدارما يتشابكون في الطمع والمساومة، ويجد الحكّام ذوو السيرة غير الطاهرة سندًا دينيًا عبر الرعاية والهبات.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse warns that social and religious order collapses when spiritual authorities accept patronage from unethical rulers. Greed and dependence on tainted wealth normalize grave sins (like brahma-hatyā) and falsehood, undermining dharma from both the throne and the altar.
Vaiśampāyana describes symptoms of an age of decline: rulers become sinful and deceitful, yet still obtain religious legitimacy because Brahmins accept their gifts. The statement functions as a moral diagnosis of deteriorating standards in governance and priestly integrity.