Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Yugapramāṇa–Kaliyuga-lakṣaṇa–Pralaya-kathā

Markandeya’s Account of Yugas, Kali Signs, and Dissolution

स्तुवन्ति त्वां मुनिगणास्त्वदन्यो नास्ति धर्मवित्‌ | तमब्रवीदृषि: क्रुद्धो वचनं वै महातपा:,महर्षिंगण तुम्हारी स्तुति करते हैं। तुम्हारे सिवा दूसरा कोई नरेश धर्मका ज्ञाता नहीं है। उनकी यह बात सुनकर महातपस्वी गौतम मुनिने कुपित होकर कहा

stuvanti tvāṁ munigaṇās tvadanyo nāsti dharmavit | tam abravīd ṛṣiḥ kruddho vacanaṁ vai mahātapāḥ |

كانت جماعات الحكماء يثنون عليك قائلين: «ليس غيرك من الملوك عارفًا بالدارما». فلما سمع الزاهد العظيم تلك الكلمات، غضب وخاطبه جوابًا.

स्तुवन्तिthey praise
स्तुवन्ति:
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
मुनि-गणाःgroups of sages
मुनि-गणाः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनिगण
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
त्वत्-अन्यःother than you
त्वत्-अन्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्वदन्य
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
not
:
TypeIndeclinable
Root
अस्तिthere is
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन
धर्म-वित्knower of dharma
धर्म-वित्:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मवित्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलुङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन
ऋषिःthe sage
ऋषिः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृदन्त; √क्रुध्)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
वचनम्words/speech
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
महातपाःthe great ascetic
महातपाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहातपस्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन

मार्कण्डेय उवाच

M
Mārkaṇḍeya
M
munigaṇa (assemblies of sages)
ṛṣi (sage)
M
mahātapāḥ (great ascetic)
G
Gautama (as indicated by the accompanying Hindi gloss)

Educational Q&A

External praise for being a ‘knower of dharma’ is not the final measure of righteousness; a true ascetic may challenge flattering claims and insist on a stricter, principled understanding of dharma.

Sages extol a person as uniquely knowledgeable in dharma; upon hearing this, a great ascetic sage becomes angry and begins to speak, signaling an impending reprimand or clarification about dharma.